Τα στοιχεία της φετινής τηλεοπτικής σεζόν προκαλούν έντονο προβληματισμό: από τους 38 σκηνοθέτες που εργάζονται στις 20 ελληνικές σειρές μυθοπλασίας, μόλις δύο είναι γυναίκες.
Με τη φράση «Κυρίες μου, καλώς ήρθατε στο 1950!» και μια γραπτή παρέμβαση, η Ένωση Σκηνοθετών Δημιουργών (ΕΣΔ) παρεμβαίνει δημόσια, καταγγέλλοντας τον σχεδόν καθολικό αποκλεισμό των γυναικών από τη σκηνοθεσία στην ελληνική τηλεοπτική παραγωγή και θέτοντας στο επίκεντρο ζητήματα ισότητας, επαγγελματικών ευκαιριών και μητρότητας.
Διαβάστε παρακάτω το καταγγελτικό κείμενο:
«Την τρέχουσα τηλεοπτική σεζόν, στην ελληνική τηλεόραση προβάλλονται είκοσι (20) ελληνικές τηλεοπτικές σειρές μυθοπλασίας, στις οποίες εργάζονται συνολικά τριάντα οκτώ (38) σκηνοθέτες¹. Εξ αυτών, μόνο δύο είναι γυναίκες.
Κι από αυτές, μόνο μία (1) αναφέρεται ως βασική σκηνοθέτρια, ενώ η δεύτερη εντάσσεται στους σκηνοθέτες που “τρέχουν το γύρισμα”, κατά την προσφιλή πρακτική κατάτμησης του σκηνοθετικού έργου στην τηλεόραση² . Ούτε καν για τις σειρές που παίρνουν δημόσια χρηματοδότηση από το ΕΚΚΟΜΕΔ (Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας), δεν θεωρείται αυτονόητη η ισότιμη ανάθεση μεταξύ αντρών και γυναικών σκηνοθετών.
Αυτό είναι ένα σοκαριτικό δεδομένο, και παρότι δεν υπήρξε ποτέ δίκαια μοιρασμένη η σκηνοθεσία τηλεοπτικών σειρών, υπήρχε ωστόσο στο παρελθόν, κάποια παρουσία σκηνοθετριών στην τηλεόραση. Σήμερα, μια απλή καταμέτρηση στα μέλη των σωματείων ή στα φεστιβάλ, αποδεικνύει ότι υπάρχουν περισσότερες σκηνοθέτριες στην Ελλάδα σε σχέση με το παρελθόν. Γιατί όμως δεν τις συναντάμε στην τηλεοπτική παραγωγή;
Στην τηλεόραση, σε αντίθεση με τον κινηματογράφο, οι σκηνοθέτες/τριες είτε επιλέγονται απευθείας από το κανάλι, είτε προτείνονται από τον παραγωγό κι εγκρίνονται από το κανάλι. Δεν μπορούν -κατά κανόνα- να επιβάλλουν την παρουσία τους. Είναι προφανές λοιπόν, πως οι σκηνοθέτριες, δεν είναι επιλέξιμες για αυτούς που αποφασίζουν, είτε άντρες είναι αυτοί, είτε γυναίκες.
Όσο για την υποκατηγορία “σκηνοθέτρια με παιδιά”, αυτό το σπάνιο είδος που εδώ και χρόνια απειλείται με αφανισμό, βρίσκεται σε δυσμενέστερη ακόμα θέση, καθώς η μητρότητα θεωρείται ασύμβατη με το επάγγελμά μας, από όλο αυτό το σύστημα παραγωγής.
Είναι γνωστό, ότι η τηλεόραση είναι από τις ελάχιστες πηγές αμειβόμενης εργασίας για τους δημιουργούς – σκηνοθέτες/τριες, αφού από τις ταινίες που σε αραιά διαστήματα, ίσως κάνει ένας δημιουργός, χρήματα είναι απίθανο να βγάλει.
Ο αποκλεισμός, λοιπόν, των γυναικών, επιδρά καταλυτικά στη δυνατότητά τους να ζουν από το επάγγελμά τους, να εξελίσσονται και να έχουν μια προοπτική σταθερής αλληλεπίδρασης με το κοινό.
Κι αυτοί οι άνισοι όροι δεν πλήττουν μόνο τις σκηνοθέτριες, αλλά και τις γυναίκες σε αρκετές τεχνικές ειδικότητες, όπως τις διευθύντριες φωτογραφίας ή τις μοντέζ.
Έχουν ήδη γραφτεί πολλές σελίδες για τα στερεότυπα που αναπαράγει η κατασκευή γυναικείων ειδώλων, αποκλειστικά σχεδόν, από άντρες καλλιτέχνες μέσα στους αιώνες, δεν θα ασχοληθούμε εδώ (και) με αυτό το πρόβλημα. Επισημαίνουμε όμως, αυτόν τον αλληλο-τροφοδοτούμενο κύκλο, που επιβιώνει μέχρι σήμερα, επειδή τον βλέπουμε να επιβεβαιώνεται στην εγχώρια τηλεοπτική παραγωγή.
Είναι θλιβερό το 2026 να κάνουμε τέτοιες διαπιστώσεις, και να αναγκαζόμαστε να αναρωτηθούμε μήπως τελικά η ποσόστωση, δεν θα ήταν μια πρώτη λύση. Μήπως πρέπει να ομολογήσουμε ότι η πανταχόθεν βαλλόμενη σκηνοθέτρια-δημιουργός, χρειάζεται κάποια υποστήριξη για να βρει τη θέση που της αξίζει στην εγχώρια τηλεοπτική παραγωγή; Μήπως αυτό θα τη βοηθήσει να διεκδικήσει τη θέση της στην ελληνική κοινωνία. Γιατί τελικά, όλα δείχνουν πως επιστρέφουμε ταχύτατα σ’ ένα παρελθόν αδικίας και υποτίμησης, που νομίζαμε ότι έχουμε ξεπεράσει.
Το «1950» των ελληνικών σήριαλ είναι απότοκο της γενικότερης οπισθοδρόμησης που ζούμε, καθρεφτίζει τις συνεχείς απώλειες των εργασιακών δικαιωμάτων, και για να αναστραφεί, απαιτούνται συλλογικές διεκδικήσεις.
1. Καταμέτρηση στις 28/10/2026
2. Τα στοιχεία έχουν αντληθεί από τους τίτλους των τηλεοπτικών σειρών, σε όλα τα κανάλια. Ένα σήριαλ παίζεται απ’ ευθείας στο ertflix».
Δείτε την ανακοίνωση:



