Ο Payam είναι αυτιστικός, μη λεκτικός και εξαιρετικά ευφυής. Αφού πέρασε 14 χρόνια παγιδευμένος στη σιωπή, όπως το περιέγραψε ο ίδιος, βρήκε έναν τρόπο να λεκτικοποιήσει τις σκέψεις και τα συναισθήματά του, εντυπωσιάζοντας τον κόσμο με το πλούτο που έκρυβε μέσα του.
«Ο κόσμος μου ήταν τρομακτικά ανασφαλής. Ζούσα μέσα σε έναν σιωπηλό, ασφυκτικό φόβο. Φαντάσου να μη σε ακούει ποτέ κανείς. Δεν θα φοβόσουν κι εσύ;» λέει στους δημοσιογράφους, έχοντας στο πλευρό του τη συνεργάτιδά του στην επικοινωνία, Roxy Sewell, που κρατά σταθερό στο ύψος των ματιών του το πληκτρολόγιο στο οποίο γράφει το αγόρι, δημιουργώντας παράλληλα ένα ήρεμο και σταθερό περιβάλλον.
«Γύρω στα εννέα μου χρόνια συνειδητοποίησα ότι ίσως να ήμουν παγιδευμένος στη σιωπή για πάντα», έγραψε το 2018. «Μερικές φορές τα δάκρυά μου κυλούσαν σαν βροχή που πέφτει σε ένα ποτάμι. Η σκέψη ότι δεν θα μπορούσα ποτέ να εκφράσω τις υπέροχες, βαθιές σκέψεις που είχα μέσα μου με τρόμαζε αφάνταστα. Θα μπορούσαν άραγε οι γονείς μου να γνωρίσουν τον πραγματικό μου εαυτό; Η αλήθεια είναι ότι δεν εγκατέλειψα ποτέ την ιδέα πως κάποια μέρα οι άλλοι θα ανακάλυπταν ότι ήμουν παγιδευμένος μέσα σε ένα απείθαρχο σώμα, με ένα στόμα που αρνιόταν να υπακούσει».
«Μερικές φορές τα δάκρυά μου κυλούσαν σαν βροχή που πέφτει σε ένα ποτάμι. Η σκέψη ότι δεν θα μπορούσα ποτέ να εκφράσω τις υπέροχες, βαθιές σκέψεις που είχα μέσα μου με τρόμαζε αφάνταστα. Θα μπορούσαν άραγε οι γονείς μου να γνωρίσουν τον πραγματικό μου εαυτό;»
Διαγνώστηκε με αυτισμό πριν συμπληρώσει τα τρία του χρόνια και ανήκει περίπου στο ένα τρίτο των αυτιστικών ατόμων που δεν διαθέτουν αξιόπιστη προφορική επικοινωνία. Συχνά η κοινωνία, ακόμα και οι φροντιστές τους, τα θεωρούν λιγότερο ευφυή ή ακόμη και ότι έχουν εγκεφαλική βλάβη. Έτσι, μπορεί να περάσουν δεκαετίες κάνοντας επαναλαμβανόμενες ασκήσεις με κάρτες για να μάθουν τα χρώματα, την αλφαβήτα ή να μετρούν μέχρι το δέκα — αν έχουν καν πρόσβαση σε κάποια μορφή υποστήριξης.
Αλλά όπως εξηγεί σήμερα ο Payam: «Μακάρι οι εκπαιδευτικοί να μπορούσαν να ακούσουν τη θλίψη και τον πόνο που προκαλούν, καθώς τα μαθήματά τους πείθουν σιγά σιγά κάθε παιδί, γεμάτο ζωή και δυνατότητες, ότι δεν έχει θέση σε αυτόν τον κόσμο, ότι είναι σαν να μην υπάρχει».
Ο Payam απορροφούσε όσα συνέβαιναν στον κόσμο γύρω του, αλλά δεν μπορούσε να εκφράσει τις σκέψεις του με τη φωνή του. Το σώμα και το στόμα του αρνούνταν να συνεργαστούν με τον εγκέφαλό του.
«Μακάρι οι εκπαιδευτικοί να μπορούσαν να ακούσουν τη θλίψη και τον πόνο που προκαλούν, καθώς τα μαθήματά τους πείθουν σιγά σιγά κάθε παιδί, γεμάτο ζωή και δυνατότητες, ότι δεν έχει θέση σε αυτόν τον κόσμο, ότι είναι σαν να μην υπάρχει».
«Πρόκειται για μια διαταραχή του κινητικού σχεδιασμού. Δίνω εντολή στο στόμα μου να κάνει κάτι, αλλά είναι σαν να έχει δική του βούληση και δεν υπακούει απαραίτητα σε αυτό που θέλω», εξηγεί για την κατάστασή του η Karen Chenausky, διευθύντρια του Εργαστηρίου Ομιλίας στον Αυτισμό και τις Νευροαναπτυξιακές Διαταραχές του Mass General Brigham University of Health Professions στη Βοστώνη.
Ο Payam ήταν ένα ζωηρό, χαρούμενο μωρό που λάτρευε τις αγκαλιές. Όταν όμως τα χαριτωμένα μπαμπαλίσματά του δεν εξελίχθηκαν σε λέξεις μέχρι την ηλικία των δύο ετών και στη συνέχεια άρχισε να αποσύρεται από τον κόσμο γύρω του, η οικογένειά του ανησύχησε και απευθύνθηκε σε ειδικούς αναπτυξιακής υγείας.
«Όταν άκουσα τη διάγνωση, ήταν σαν να έβλεπα τον εαυτό μου απ’ έξω», θυμάται η μητέρα του, Parisa Khosravi, η οποία εκείνη την περίοδο ήταν υπεύθυνη στις διεθνείς ειδήσεις του CNN. «Δεν υπήρχε χρόνος για να θρηνήσω. Κάθε μέρα μετρούσε. Η έγκαιρη παρέμβαση ήταν καθοριστική. Μπήκα αμέσως σε λειτουργία δημοσιογράφου και άρχισα να αναζητώ απαντήσεις», είπε στο κοινό μιας ομιλίας TEDx. «Δοκιμάσαμε τα πάντα. Κυριολεκτικά τα πάντα. Υπήρχαν περίοδοι που κάθε εβδομάδα έρχονταν στο σπίτι μας 20 με 30 διαφορετικοί θεραπευτές και εκπαιδευτικοί».
Οι παραδοσιακές εργοθεραπείες, λογοθεραπείες και φυσικοθεραπείες συνδυάστηκαν με λιγότερο συμβατικές προσεγγίσεις, όπως η υδροθεραπεία, η μουσικοθεραπεία και η επαφή με άλογα. Πρόσθετες παρεμβάσεις επικεντρώθηκαν στην όραση, την ακοή και την ιδιοδεκτικότητα — την αίσθηση δηλαδή της θέσης του σώματος στον χώρο.
Χιλιάδες ώρες δαπανηρών παρεμβάσεων από ειδικούς δεν κατάφεραν να ανοίξουν για τον Payam έναν δρόμο προς την επικοινωνία. Ώσπου, στα 14 του, γνώρισε τη Ταχεία Μέθοδο Προτροπής (Rapid Prompting Method, RPM), η οποία διδάσκει σε ανθρώπους με ελάχιστη προφορική επικοινωνία να σχηματίζουν τις σκέψεις τους χρησιμοποιώντας πίνακες με γράμματα της αλφαβήτου.
«Από την πρώτη κιόλας συνεδρία, ο Payam άρχισε να μας δείχνει ότι καταλάβαινε και κατανοούσε όλα όσα του διάβαζε. Άρχισε επίσης να απαντά σε ερωτήσεις σχετικές με το μάθημα, χρησιμοποιώντας τον πίνακα με τα γράμματα. Δεν πίστευα στα μάτια μου», θυμάται η μητέρα του, που αρχικά παρακολουθούσε τις εβδομαδιαίες συνεδρίες με δυσπιστία. Είδε τον 14χρονο τότε γιο της να διαπρέπει, απαντώντας σε ερωτήσεις για κάθε πιθανό θέμα, «από τους τρισδιάστατους εκτυπωτές και τη λειτουργία του εγκεφάλου μέχρι τη φιλοσοφία του Γκάντι και το βόρειο σέλας».
Αλλά τα καλύτερα δεν είχαν έρθει ακόμα. Το 2018, μόλις δύο χρόνια αφότου έμαθε να σχηματίζει λέξεις, παρουσίασε ένα μήνυμα για τα δικαιώματα των αυτιστικών ατόμων μπροστά σε 250 ανθρώπους στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας στην Τζόρτζια. Ακολούθησαν και άλλες ομιλίες, μεταξύ αυτών στα Ηνωμένα Έθνη για τα δικαιώματα των αυτιστικών ατόμων, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ευαισθητοποίησης για τον Αυτισμό.
«Προσπαθήστε να φανταστείτε πώς θα ήταν η ζωή σας αν δεν είχατε άμεσο έλεγχο πάνω στις λέξεις, στα άκρα και στις κινήσεις του σώματός σας. Αυτός είναι ο μοναδικός τρόπος ζωής που γνωρίζω. Όμως τίποτα δεν είναι χειρότερο από το να σε θεωρούν λιγότερο ικανό από όσο πραγματικά είσαι. Οι φίλοι μου κι εγώ έχουμε αντιμετωπίσει αυτή την έλλειψη ουσιαστικής κατανόησης στο μεγαλύτερο μέρος της ζωής μας», έχει πει.
Δέκα χρόνια αφού άρχισε να εκφράζεται λεκτικά, κυκλοφόρησε το πρώτο του βιβλίο, «Joy and the Moon» («Η Χαρά και το Φεγγάρι»), μια συλλογή παραμυθιών για τη νευροδιαφορετικότητα και την ομορφιά ενός κόσμου χωρίς λόγια. Η αφιέρωσή του; «Σε όλους τους ανθρώπους που είναι παρεξηγημένοι» και στη μητέρα του, «η οποία δεν σταμάτησε ποτέ να αφουγκράζεται το βάθος της ψυχής μου».
Δείτε το ρεπορτάζ του σχετικού βίντεο:
View this post on Instagram



