«Οι άντρες κάθονται δίπλα-δίπλα και κοιτάνε έξω: αμάξια, γυναίκες, σπορ. Οι γυναίκες κάθονται απέναντι, κοιτάνε η μια την άλλη στα μάτια και ζητάνε βοήθεια, δείχνουν ευαλωτότητα και αυτό είναι σημαντικό για την υγεία. Πιστεύω είναι ένας λόγος που, κατά μέσο όρο, οι γυναίκες ζουν περισσότερο». Πριν από τρία χρόνια, η θρυλική Jane Fonda φιλοξενήθηκε στο δημοφιλέστατο podcast Call Her Daddy της Alex Cooper και μοιράστηκε τα συγκεκριμένα λόγια. Άκουσα όλο το επεισόδιο (προφανώς, ήταν η Jane Fonda) και η σαφής αυτή φράση είναι που χαράχτηκε στο μυαλό μου. Και δεν είναι η μοναδική φορά που το είδωλο Fonda εκθειάζει και υπογραμμίζει τη σημασία της γυναικείας φιλίας. Σε διαφορετική της δήλωση είχε πει πως «Δεν ξέρω τι θα έκανα αν δεν είχα τις φίλες μου. Έχω γυναίκες φίλες, άρα υπάρχω. Με κάνουν δυνατότερη, εξυπνότερη, πιο θαρραλέα και με προειδοποιούν όταν παίρνω λάθος κατεύθυνση».
View this post on Instagram
Το θέμα δεν είναι καινούργιο, δεν είναι πρωτότυπο, αλλά είναι ανεξάντλητο, πολύπλευρο και πάντα ενδιαφέρον, όπως όλα όσα αποτελούν κομμάτι της ζωής μας. Ψάχνω στο διαδίκτυο ‘’female friendship’’ για να πάρω μια ιδέα του τι γράφεται και χαζεύω τίτλους. Ο Guardian χαρακτηρίζει την φιλική σχέση ανάμεσα σε γυναίκες «Όμορφη, επώδυνη και περίπλοκη». Αν κρίνω αποκλειστικά από τον τίτλο στο Oprah Daily «Οι γυναικείες φιλίες είναι το αθόρυβο μυστικό της μακροζωίας» η Oprah συμφωνεί με την Jane Fonda. Δεν έχω λόγο να φέρω αντίρρηση.
Ακόμα κι αν είχα τη διάθεση να εκφράσω αμφιβολίες, θα μου έκοβαν τα φτερά έρευνες κορυφαίων πανεπιστημίων όπως το Harvard και το UCLA. Εν ολίγοις, το πόρισμα είναι το εξής: οι δυνατές και σταθερές σχέσεις κάνουν τη ζωή μας καλύτερη. Οι ουσιαστικές φιλίες μεταξύ γυναικών δεν είναι απλά θέμα κοινωνικής ζωής αλλά και στρατηγικοί μηχανισμοί επιβίωσης αφού έχουμε την -έμφυτη ή επίκτητη- τάση να ανοιγόμαστε, να φροντίζουμε και να δημιουργούμε συμμαχίες. Έτσι τουλάχιστον κατέληξε η έρευνα ‘’Tend and Befriend’’ («Φροντίζω και γίνομαι φίλος») του πανεπιστημίου στο ηλιόλουστο Λος Άντζελες. Δεν θα έπρεπε να προκαλεί εντύπωση. Όντας για χρόνια σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένες από άντρες, σε καιρούς απογοήτευσης οι γυναίκες έπρεπε να βρουν καταφύγιο. Και πού καλύτερα από κάποιον που σε καταλαβαίνει, μοιράζεται εμπειρίες ή έστω σε ακούει, ακόμα κι αν η κατάσταση του είναι απείρως διαφορετική. Καλώς ή κακώς, οι γυναίκες μιλάμε διαφορετικά μεταξύ μας, έχουμε μεγαλύτερη ενσυναίσθηση και αυξημένη συναισθηματική νοημοσύνη, καταλαβαινόμαστε αλλιώς και μοιραζόμαστε κρυφά κι απόκρυφα σημεία της ζωής μας πιο εύκολα.
Ακόμα και η ποπ κουλτούρα έχει αφιερώσει μεγαλύτερο μέρος της προσοχής της στις σχέσεις φιλίας μεταξύ γυναικών δείχνοντας πως δεν είναι απλά κοινωνιολογικό θέμα αλλά κάτι που διαμορφώνει την αφήγηση που μας περιβάλλει. Όχι πάντα ρόδινα, ούτε πάντα αναίμακτα -ποια σχέση είναι έτσι;- αλλά το συνοθύλευμα τους καταλήγει σε ρεαλισμό και στο ότι είναι ένα κομμάτι της ζωής στο οποίο αξίζει να επενδύσουμε· είναι σχεδόν αναγκαίο να το καλλιεργήσουμε σοβαρά. Ο ανταγωνισμός μεταξύ Serena και Blair είναι ρεαλιστικός, και αυτό κάτι μας μαθαίνει και μας προϊδεάζει για περιπτώσεις τοξικότητας. Ο εκνευρισμός της Monica προς την Rachel όταν χάνει πράγματα ή κλέβει την παράσταση στον αρραβώνα της επίσης είναι πραγματικός, και άλλο τόσο είναι το ότι εν τέλει τα βρίσκουν. Η Grace και η Frankie δένονται μεταξύ τους απροσδόκητα όταν ανακαλύπτουν ότι οι σύζυγοι τους είναι ζευγάρι, οπότε συνειδητοποιούν πως μια ιδιαίτερη εμπειρία τους είναι κοινή, παρά τις όποιες διαχωριστικές τους γραμμές. Ο όρος γυναικεία φιλία δεν περιγράφει μια τυποποιημένη σχέση, αλλά εμπεριέχει πολλές μικρές και διαφορετικές ιστορίες. Και ποιά σειρά είναι περισσότερο συνυφασμένη με το ζήτημα από το Sex & the City;
Καθώς κάθομαι και γράφω αυτό το άρθρο στον υπολογιστή μου σαν μια παράλληλη Carrie Bradshaw -ή και όχι- θυμάμαι την γλυκιά, ονειροπόλα Charlotte. Η πιο ρομαντική από τις πρωταγωνίστριες, η πιο εμμονική με τον γάμο, η πιο «θέλω-τον-πρίγκιπα-με-το-άσπρο-άλογο-θέλω-άντρα-τώρα» είναι εκείνη που προτείνει στις τρείς εντελώς διαφορετικής ιδιοσυγκρασίας κολλητές της να είναι μεταξύ τους αδελφές ψυχές και «να αφήσουμε τους άντρες να είναι αυτοί οι υπέροχοι τύποι με τους οποίους περνάμε όμορφα». Η Charlotte, με τον ευτυχισμένο γάμο και τον αγαπησιάρη σύζυγο -τη δεύτερη φορά- ήξερε ότι οι φίλες της δεν αποτελούν ιστορία αγάπης μικρότερης αξίας. Άλλωστε, σε ποιες πήγαινε να παραπονεθεί κάθε φορά που το αγόρι/σύζυγος/ραντεβού πήγαινε λάθος; Τα μικρότερα κομμάτια της καθημερινότητας και τα μεγαλύτερα εμπόδια τα άπλωνε μπροστά τους.
Το πρόσφατο σίκουελ της εμβληματικής σειράς των 90s, αυτή τη φορά μετονομασθέν σε ‘’And Just Like That’’, απέτυχε παταγωδώς. Οι λόγοι ποικίλουν, αλλά ας μην αγνοήσουμε έναν σημαντικό: έλειπε η Samantha. Όχι απλά έλειπε, αλλά αφηνόταν να εννοηθεί ότι έχει ξεκόψει από την παλιά κραταιά παρέα. Το Sex & The City δεν ήταν ποτέ ρεαλιστικό, και δεν χρειαζόταν ένα περιττό σίκουελ για να αποφασίσει να γίνει. Μας έφερε ενώπιον ενός πολύ πραγματικού λόγου αγωνίας, αν όχι δυστυχίας: οτι με τα χρόνια μπορεί και να χάσουμε τις στενότερες, σταθερότερες φίλες μας -και τις πιο iconic στη συγκεκριμένη περίπτωση. Ακόμα και όλη η υπόλοιπη παραγωγή να ήταν εξαίσια, η συντριβή του ονείρου της τέλειας, λόγω σεβαστών ατελειών, κοριτσοπαρέας ήταν καλός λόγος για να μπει το And Just Like That στη μαύρη λίστα. Οι τέσσερις πρωταγωνίστριες με τους διαφορετικούς χαρακτήρες, τα αντίθετα ενδιαφέροντα και τους πολλαπλούς στόχους κατάφερναν να συμπληρώνουν η μια την άλλη και να βρίσκουν εκεί τη δύναμη τους. Σε αντίθετες φάσεις ζωής και φαινομενικά ασυγχρόνιστα προγράμματα, βάζανε στο ημερολόγιο τους απαραίτητες συναντήσεις ως ομάδα. Mπορεί το brunch κάθε πρωί και τα ποτά κάθε βράδυ της εβδομάδας να μην είναι πάντα στην καθημερινότητά μας, αλλά αυτή ακριβώς η σχέση άνεσης και φροντίδας είναι για πολλές (τυχερές) γυναίκες πραγματικότητα, επιθυμία και ανάγκη. Θέλουμε να διατηρούμε την πίστη μας ότι δεν θα φθίνει απαραιτήτως.
Στο υπερ-τραγικό μυθιστόρημα A Little Life της Hanya Yanagihara, ο πολυπαθής Jude έχει κυριολεκτικά μόνο τους φίλους του με το μέρος του. Είναι επόμενο λοιπόν, μέσα στο βιβλίο να υπάρχει η απορία γιατί η πλατωνική σχέση μεταξύ φίλων δεν θεωρείται εξίσου σημαντική με μια ρομαντική σχέση ή και ακόμα καλύτερη αφού «πρόκειται για δύο ανθρώπους που παραμένουν μαζί, μέρα με τη μέρα, δεμένοι όχι λόγω σεξ, σωματικής έλξης, χρημάτων, παιδιών, περιουσίας αλλά μόνο μέσα από την κοινή συμφωνία να συνεχίσουν, την κοινή αφιέρωση σε έναν δεσμό που δεν μπορεί να κωδικοποιηθεί». Αυτή ακριβώς η δυσκολία έλλειψης συγκεκριμένου πλαισίου ίσως είναι που κάνει το θέμα φιλία να έχει κάποια σημεία τριβής όσων αφορά τον ρόλο του στη ζωή μας. Αλλά πόσο πιο άδεια ή βαρετή θα ήταν η ζωή χωρίς παρέα. Χωρίς συζητήσεις περί ανέμων και υδάτων, χωρίς ενδιαφέρον, χωρίς τηλεφωνήματα, εκδρομές και καφέδες, ακόμα κι αυτούς που τους ακολουθεί ο εκνευρισμός ή όσους μας κάνουν να δούμε καθαρότερα ποιες είναι και ποιες όχι οι φίλες μας.
Στο τέλος της ημέρας, ένα από τα αόρατα νήματα που μας κρατούν είναι οι γυναίκες της ζωής μας. Είναι σχεδόν σαν ένα δίκτυο ασφαλείας. Αν παρατηρείς τον πλούτο που προσφέρουν οι σχέσεις εσυ η ίδια, το ξέρεις διαισθητικά, δεν μπορείς να μειώσεις την αξία του. Αν το δημοσιεύει το UCLA, πάλι δυσκολεύεσαι. Όταν το λέει η Jane Fonda.. κλείνεις το στόμα σου, την ακούς και βάζεις τις προτεραιότητές σου σε τάξη.
