Μόλις βγαίνω από το πλοίο, βρίσκομαι σχεδόν μέσα στο πρώτο θερινό σινεμά, το οποίο έχει στηθεί στο λιμάνι του Καστελλορίζου. Στον δρόμο για το δωμάτιο, πέντε λεπτά περπάτημα, συναντώ την πρόεδρο του Ελληνικού Ιδρύματος Ιστορικών Μελετών (ΙΔΙΣΜΕ) και καλλιτεχνική διευθύντρια του φεστιβάλ, Ειρήνη Σαρίογλου, και δίνουμε ραντεβού για έναν απογευματινό καφέ.
Όσο μακριά βρίσκεται το Καστελλόριζο από την Αθήνα, τόσο κοντά είναι τα πάντα πάνω στο νησί και ακόμα περισσότερο οι γωνιές του όπου, εδώ και έντεκα χρόνια, εκτυλίσσεται το Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Beyond Borders.
Όσο μακριά βρίσκεται το Καστελλόριζο από την Αθήνα, τόσο κοντά είναι τα πάντα πάνω στο νησί και ακόμα περισσότερο οι γωνιές του όπου, εδώ και έντεκα χρόνια, εκτυλίσσεται το Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Beyond Borders.
Θα μπορούσε κάποιος να το περιγράψει σαν ένα φεστιβάλ τσέπης, μιας τσέπης όμως τόσο λειτουργικά σχεδιασμένης, ώστε να χωράει όλα τα ουσιώδη για μια κινηματογραφική γιορτή: προβολές, masterclasses, εργαστήρια, συζητήσεις, εκθέσεις, πάρτι – αλλά και το νεοσύστατο Co-Production Development Forum, που προσφέρει σε Έλληνες δημιουργούς εργαλεία, γνώσεις και διασυνδέσεις για την ανάπτυξη μιας διεθνούς συμπαραγωγής, καλύπτοντας έτσι ένα κενό στην εγχώρια αγορά.
Αν υπήρχε γενικά ένα διόραμα για τον θεσμό «φεστιβάλ κινηματογράφου σε ελληνικό νησί», θα μπορούσε άνετα να είναι μια μικρογραφία του Beyond Borders.
«Τον πρώτο χρόνο λάβαμε 67 ταινίες από 10 χώρες. Τον δεύτερο, 300. Τον τρίτο, 600. Τον τέταρτο, 900» θυμάται η Ειρήνη, ανατρέχοντας στα πρώτα αλλά αλματώδη βήματά του. «Με πάρα πολλή δουλειά και αφοσίωση άρχισαν σιγά σιγά να μας παίρνουν στα σοβαρά πολύ σημαντικοί εταίροι, όπως το ARTE, το ZDF, η Διεθνής Ομοσπονδία Κριτικών Κινηματογράφου (FIPRESCI)».
Το φεστιβάλ ξεκίνησε από την προσπάθειά της, το 2016, να διοργανώσει στο ακριτικό νησί μια προβολή του ντοκιμαντέρ που είχε μόλις σκηνοθετήσει μαζί με τον Άγγελο Κοβότσο, «Στην άκρη του Αιγαίου – Καστελλόριζο», το οποίο πλαισίωνε το ομώνυμο λεύκωμα του ΙΔΙΣΜΕ.
Αλλά οι διαστάσεις που πήρε το Beyond Borders τα επόμενα χρόνια «ξεπέρασαν κάθε προσδοκία μας». Αυτό το αποδίδει και στο μικρό μέγεθος του τόπου που το φιλοξενεί, που προσφέρει «οικειότητα». Γιατί «αν με δεις πεντακόσιες φορές μέσα στην ημέρα, σε δέκα μέρες θα είμαστε συγγενείς πρώτου βαθμού. Αυτό συμβαίνει με όλους τους καλεσμένους μας: μπορεί να είσαι επώνυμος, μπορεί να είσαι πλούσιος, ό,τι κι αν είσαι, γινόμαστε μία οικογένεια».
«Αν με δεις πεντακόσιες φορές μέσα στην ημέρα, σε δέκα μέρες θα είμαστε συγγενείς πρώτου βαθμού. Αυτό συμβαίνει με όλους τους καλεσμένους μας: μπορεί να είσαι επώνυμος, μπορεί να είσαι πλούσιος, ό,τι κι αν είσαι, γινόμαστε μία οικογένεια», Ειρήνη Σαρίογλου, πρόεδρος του ΙΔΙΣΜΕ και καλλιτεχνική διευθύντρια του Beyond Borders
Η Ειρήνη κατάγεται από την Πόλη. Στο Καστελλόριζο ήρθε για πρώτη φορά για διακοπές με τους γονείς της το 1991, αφού είχαν δει το «Mediterraneo» του Gabriele Salvatores, που εκείνη τη χρονιά είχε βραβευτεί με Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας. Οι σχέσεις τους με το νησί ξεκίνησαν κάπως επεισοδιακά: καθώς είχαν ταξιδέψει μέχρι εκεί με ένα καραβάκι από το Κας, τα μικρασιατικά παράλια, σε μια εποχή που δεν υπήρχε πύλη εισόδου από την Τουρκία, «κάποια στιγμή το αντιλαμβάνεται η αστυνομία και λέει, πρέπει να φύγετε». Παρόλο που είχαν και ελληνική υπηκοότητα.
Τελικά, τους άφησαν να μείνουν. «Είδαν μια μαμά, έναν μπαμπά, δύο παιδιά, έναν σκύλο, μια κιθάρα. Ήμασταν γραφικοί, φιλικοί. Το νησί τότε ήταν ακριβώς όπως το δείχνουν οι Ιταλοί [στην ταινία «Mediterraneo»]. Δεν είχε ούτε καφέ ούτε μπαρ. Μόνο μία ταβέρνα, το Μικρό Παρίσι, όπου μαζευόμασταν όλοι με την κιθάρα και τραγουδούσαμε». Το ερωτεύτηκαν και αγόρασαν ένα από τα νεοκλασικά του που ρήμαζαν, μετά από απανωτούς βομβαρδισμούς, λεηλασίες και πυρκαγιές, που είχαν στείλει τον πληθυσμό του στην άλλη άκρη του κόσμου (οι Καστελλορίζιοι μετανάστες, μου λέει η Ειρήνη, σήμερα ορίζουν την Αυστραλία από ανώτατα αξιώματα). Έκαναν το Καστελλόριζο τόπο των οικογενειακών διακοπών τους.
«Το νησί τότε ήταν ακριβώς όπως το δείχνουν οι Ιταλοί [στην ταινία «Mediterraneo»]. Δεν είχε ούτε καφέ ούτε μπαρ. Μόνο μία ταβέρνα, το Μικρό Παρίσι, όπου μαζευόμασταν όλοι με την κιθάρα και τραγουδούσαμε», Ειρήνη Σαρίογλου
Σήμερα η Ειρήνη, με τις πολίτικες ρίζες, αποκαλεί τους καλεσμένους του φεστιβάλ «μουσαφίρηδες», μια λέξη που έχουμε πάρει από την τουρκική musafir, άρρηκτα συνδεδεμένη με την εγκάρδια φιλοξενία. «Αισθάνομαι σαν να έχουν έρθει σπίτι μου. Πώς φροντίζεις τον επισκέπτη, τον μουσαφίρη που λέμε στην Πόλη; Εδώ έχεις πρόσωπο, υπόσταση. Πέρυσι κάποιος χαρακτήρισε το φεστιβάλ “χειροποίητο”. Δεν είναι σαν να πήγες στο σουπερμάρκετ αλλά να πήρες κάτι που έχει κεντήσει μια γιαγιά».
Δεν αρκεί, βέβαια, η συχνότητα της επαφής για να χτιστούν σχέσεις. Ακόμα πιο σημαντική είναι η φροντίδα. Ένα άυλο αγαθό που ανταλλάσσουν οι επισκέπτες του Beyond Borders σε όλη τη διάρκεια της ημέρας. Ακόμα και αν δεν είναι επαγγελματίες κινηματογραφιστές που συμμετέχουν στο Co-Production Development Forum που φιλοξενείται στην Σαντράπεια Σχολή (που όταν είχε ανοίξει, στις αρχές του 20ου αιώνα, είχε λειτουργήσει ως οκτατάξιο αρρεναγωγείο με πάνω από 300 μαθητές), συναντιούνται στις παράλληλες εκδηλώσεις. Στο ατελιέ του Αλέξανδρου Ζυγούρη, του εμβληματικού γλύπτη του νησιού. Στα μαγαζιά και τα σοκάκια του μοναδικού οικισμού. Στα φυσικά μονοπάτια του Καστελλορίζου. Στις διαδρομές με βάρκες μέχρι τη Γαλάζια Σπηλιά, ή Φώκιαλη από τις μονάχους μονάχους που την κατοικούν.
Οι επισκέπτες που έχουν έρθει με τα παιδιά τους δίνουν ραντεβού και στα παιδικά εργαστήρια, όπου είναι αξιοσημείωτη και η συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας. «Με 300 κατοίκους, το Καστελλόριζο έχει 45 παιδιά» εξηγεί η Ειρήνη. Όχι κι άσχημο ποσοστό. «Έχει Νηπιαγωγείο, Δημοτικό, Γυμνάσιο, Λύκειο». Τουλάχιστον λοιπόν τα παιδιά δεν χρειάζεται να ξενιτευτούν για να πάνε σχολείο. Μάλιστα, στη διάρκεια του Beyond Borders, έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν και ταινίες ιδανικές για την ηλικία τους. Φέτος προβάλλει εκπαιδευτικά ντοκιμαντέρ σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Χανίων. «Συνήθως είναι ντοκιμαντέρ μικρού μήκους με μηνύματα που αφορούν τα παιδιά, όπως κατά του bullying, για την προστασία του περιβάλλοντος».
«Αισθάνομαι σαν να έχουν έρθει σπίτι μου. Πώς φροντίζεις τον επισκέπτη, τον μουσαφίρη που λέμε στην Πόλη; Εδώ έχεις πρόσωπο, υπόσταση. Πέρυσι κάποιος χαρακτήρισε το φεστιβάλ “χειροποίητο”. Δεν είναι σαν να πήγες στο σουπερμάρκετ αλλά να πήρες κάτι που έχει κεντήσει μια γιαγιά», Ειρήνη Σαρίογλου
Ενώ μια καρέτα καρέτα κάνει βουτιές σε απόσταση αναπνοής από το τραπέζι μας στο λιμάνι, η Ειρήνη σχολιάζει ότι μέσα από τα ντοκιμαντέρ επιδιώξει να δείξει στα παιδιά, για παράδειγμα, ότι «η θάλασσα είναι ζωντανός οργανισμός. Αν πετάξουμε σκουπίδια, η χελώνα μπορεί να πνιγεί. Αν επενδύσεις στο παιδί, θα επιμορφώσει και τον γονέα. “Μαμά, μπαμπά, σήμερα είδαμε αυτό”». Ένα από τα αγαπημένα της περιστατικά έχει ως πρωταγωνιστή τον Νικόλα, μαθητή Στ’ Δημοτικού τότε. «Πριν από δύο χρόνια μου είχε πει: κυρία Ειρήνη, το αποφάσισα, όταν μεγαλώσω θα γίνω ιστορικός για να κάνω φεστιβάλ. Ωραίο δεν είναι; Το είχε συνδυάσει ότι ο κάθε ιστορικός στον κόσμο τρέχει κι ένα φεστιβάλ».
Στην πραγματικότητα, η επιμόρφωση μέσα από τις ταινίες του Beyond Borders δεν έχει όριο ηλικίας. Μακάρι να είχαν την ευκαιρία να τις παρακολουθήσουν περισσότεροι. Μέχρι πέρυσι οι βραβευμένες ταξίδευαν τον χειμώνα στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος – ας ελπίσουμε και φέτος να έρθουν στην Αθήνα, παρά τις μεγάλες περικοπές στις οποίες το φεστιβάλ αναγκάστηκε να προχωρήσει πριν από μερικούς μήνες. Η 11η διοργάνωσή του κινδύνευσε ακόμα και να ακυρωθεί («μετά την αποχώρηση βασικού στρατηγικού χορηγού, ακολούθησαν διαδοχικές αποχωρήσεις θεσμικών και ιδιωτικών υποστηρικτών, γεγονός που δημιουργεί ένα πλαίσιο πλήρους χρηματοδοτικής αστάθειας», είχε ανακοινωθεί στα ΜΜΕ την άνοιξη του 2026). Ψαλιδίστηκαν και οι δράσεις και το προσωπικό του, αλλά τουλάχιστον, όπως εκτιμά η Ειρήνη, «δεν αλλοιώθηκε το περιεχόμενο του φεστιβάλ».
Το Beyond Borders περιλαμβάνει τρεις σκηνές: Κυρίως Διαγωνιστικό Τμήμα, μicro Διαγωνιστικό Τμήμα και Πανόραμα. Με έμφαση σε ιστορικά και κοινωνικοπολιτικά θέματα. Οι ταινίες του είναι προσεκτικά επιλεγμένες, με καλλιτεχνικές αξιώσεις και ευαισθησία για θεμελιώδη θέματα όπως «τα ανθρώπινα δικαιώματα, η ισονομία, η ισοπολιτεία». Γίνονται το βήμα για φωνές, από όλο τον κόσμο αλλά και τη γειτονιά μας, που δεν έχουν πολλές ευκαιρίες να ακουστούν.
Μερικές μόνο από τις ταινίες που ξεχώρισαν φέτος:
Στο «Faces of War» του Didier Cros (Χρυσό Στεφάνι της Μεγίστης – Grand Prix του Beyond Borders) μιλούν Ουκρανοί τραυματίες που τα σοβαρά παραμορφωμένα πρόσωπά τους απεικονίζουν τη ζοφερή πραγματικότητα του πολέμου. Χειρουργοί σε ένα ιατρικό κέντρο στο Λβιβ, με την υποστήριξη της γαλλικής κυβέρνησης, τους βοηθούν να ανασυνθέσουν τα κομμάτια της ταυτότητας και της ζωής τους.
Στο «Faces of War» του Didier Cros (Χρυσό Στεφάνι της Μεγίστης – Grand Prix του Beyond Borders), μιλούν Ουκρανοί τραυματίες που τα σοβαρά παραμορφωμένα πρόσωπά τους απεικονίζουν τη ζοφερή πραγματικότητα του πολέμου. Χειρουργοί σε ένα ιατρικό κέντρο στο Λβιβ, με την υποστήριξη της γαλλικής κυβέρνησης, τους βοηθούν να ανασυνθέσουν τα κομμάτια της ταυτότητας και της ζωής τους.
Το «The Travelers» του David Bingong (Αργυρό Στεφάνι Μεγίστης) παρουσιάζει ανεκτίμητης αξίας τεκμήρια από το ταξίδι μιας ομάδας μεταναστών από την Αφρική στην Ευρώπη. Η μια αποτυχημένη απόπειρα διαδέχεται την άλλη, κάποιοι χάνουν τη ζωή τους στην πορεία, αλλά δεν σταματούν ποτέ να προσπαθούν. Δεν είναι απλά ένα καλλιτεχνικό πρότζεκτ του σκηνοθέτη από το Καμερούν, αλλά το προσωπικό του ταξίδι, που έκανε μεταξύ του 2013 και του 2015.
Το «Past Future Continuous» των Morteza Ahmadvand και Firouzeh Khosrovani αφηγείται την ιστορία της Μαριάμ που, αφού δραπέτευσε σχεδόν παιδί ακόμα από το ιρανικό καθεστώς στην Αμερική, κράτησε επαφή με την καθημερινή ζωή των γονιών της μέσα από τις κάμερες ασφαλείας που τοποθετήθηκαν στο πατρικό της. «Η επιλογή του τίτλου της ταινίας ήταν συνειδητή αλλά, ειλικρινά, δεν είχαμε φανταστεί ότι λιγότερο από έναν χρόνο αργότερα θα βλέπαμε την ιστορία να επαναλαμβάνεται για ακόμα μία φορά» λέει η Firouzeh στο Marie Claire. «Στη Μέση Ανατολή, το παρελθόν σπάνια μένει πίσω μας: επιστρέφει ξανά και ξανά».
To «There is Another Way» του Stephen Apkon δίνει ένα βήμα σε Ισραηλινούς και Παλαιστινίους που αρνήθηκαν να υποκύψουν στη βία, ακόμα και αν έχασαν το παιδί ή τη μάνα τους σε αυτό τον πόλεμο που μοιάζει να κρατάει για πάντα, και εντάχθηκαν στο «Combatants for Peace», Μαχητές της Ειρήνης. (Εκτεταμένη αναφορά σε αυτό το ειρηνευτικό κίνημα γίνεται επίσης στο εξαιρετικό βιβλίο του Collum McCann «Απειρόγωνο».)
O Ilkay Nisanci με το «Slow Death» μας προσκαλεί σε ένα διόλου ειδυλλιακό ταξίδι, στο Ελμπιστάν της Τουρκίας. Συναντάμε τους κατοίκους της περιοχής, στην πλειονότητά τους αγρότες και κτηνοτρόφους χωρίς πόρους πλέον, αφού δύο θερμοηλεκτρικοί σταθμοί και ανθρακωρυχεία μετέτρεψαν το όνειρο της ανάπτυξης σε αργό θάνατο για τη χλωρίδα, την πανίδα και τους ανθρώπους της.
O Ilkay Nisanci με το «Slow Death» μας προσκαλεί σε ένα διόλου ειδυλλιακό ταξίδι, στο Ελμπιστάν της Τουρκίας. Συναντάμε τους κατοίκους της περιοχής, στην πλειονότητά τους αγρότες και κτηνοτρόφους χωρίς πόρους πλέον, αφού δύο θερμοηλεκτρικοί σταθμοί και ανθρακωρυχεία μετέτρεψαν το όνειρο της ανάπτυξης σε αργό θάνατο για τη χλωρίδα, την πανίδα και τους ανθρώπους της.
Η Cathy Dubois αφηγείται τη δική της οικογενειακή ιστορία στο «What Remains of our Mothers’ Loves». Καρπός του έρωτα της Γαλλίδας μητέρας της με έναν άντρα από τη Σενεγάλη, εξερευνά μέσα από τη δημιουργία του ντοκιμαντέρ της την αφρικανική πλευρά της ταυτότητάς της. O ρατσισμός που υπέστη μεγαλώνοντας, ως μιγάς, όχι απλώς επιβιώνει αλλά συνεχίζει να εκδηλώνεται ανερυθρίαστα. Ειδικά καθώς κερδίζει έδαφος ξανά η Ακροδεξιά στην Ευρώπη. «Θέλω να έχω ανοιχτή την καρδιά μου, αλλά πολλοί κλείνουν τις πόρτες τους. Την επόμενη χρονιά έχουμε εθνικές εκλογές στη Γαλλία και τα πράγματα δεν είναι πολύ καλά» λέει στο Marie Claire.
Στις ταινίες μικρού μήκους, οι γυναίκες δημιουργοί υπερτερούν αριθμητικά. Ανάμεσα σε αυτές είναι η Eva Louisa Gemmer. Στο «It’s always ever about the Conservation of the Species», αφού παρακολούθησε τα μαθήματα σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης που γίνονται σε ένα σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στη Γερμανία και διαπίστωσε ότι δεν έχουν αλλάξει αρκετά από τότε που η ίδια ήταν μαθήτρια, πριν από περίπου 15 χρόνια, δίνει το μικρόφωνο στους έφηβους μαθητές.
«Η ιδέα αυτού του ντοκιμαντέρ γεννήθηκε σε ένα podcast στο οποίο συμμετείχα, για τη σεξουαλική κακοποίηση σε παιδιά και νέους», λέει στο Marie Claire. «Πολλοί από τους συνεντευξιαζόμενους μιλούσαν για τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση στο σχολείο: έλεγαν, αν είχα μάθει νωρίτερα για το σώμα μου και τα όριά του, μπορεί να είχα μιλήσει νωρίτερα. Στη Γερμανία μάς παίρνει κατά μέσο όρο 30 χρόνια να μοιραστούμε ένα περιστατικό κακοποίησης που ζήσαμε ως παιδιά».
Για τη Βάλια Χατζηχριστοδούλου η εμπειρία της δημιουργίας του πρώτου της ντοκιμαντέρ, «Με σκισμένες κουρτίνες», ήταν αποκαλυπτική για τον τρόπο με τον οποίο προσέγγιζε τα άτομα με αναπηρίες. Ο ήρωάς της, Κωνσταντίνος, τυφλός εκ γενετής, μοιράζεται στην κάμερα το πώς αντιλαμβάνεται τον κόσμο και ονειρεύεται χωρίς εικόνες.
«Σε ένα podcast στο οποίο συμμετείχα, για τη σεξουαλική κακοποίηση σε παιδιά και νέους, πολλοί από τους συνεντευξιαζόμενους μιλούσαν για τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση στο σχολείο: έλεγαν, αν είχα μάθει νωρίτερα για το σώμα μου και τα όριά του, μπορεί να είχα μιλήσει νωρίτερα», Eva Louisa Gemmer, σκηνοθέτρια
«Δεν ήθελα να εμβαθύνω τόσο στα προβλήματα και τις δυσκολίες του Κωνσταντίνου, γιατί αυτά είναι τα πρώτα πράγματα που σκέφτεται ο κόσμος για ένα άτομο με αναπηρίες και κάπως μπαίνεις σε μια διαδικασία να το λυπηθείς κιόλας» μας λέει η Βάλια. «Αλλά εγώ ήθελα να δείξω την εμπειρία του πέρα από αυτά τα προβλήματα».
Κάποιες συνεντεύξεις με κινηματογραφίστριες γίνονται στο Καστελλόριζο, άλλες μετά την επιστροφή στο σπίτι, με βιντεοκλήσεις και τηλεφωνήματα. Όλες όμως νιώθω σαν να τις γνωρίζω ήδη από κοντά, μέσα από τις ταινίες τους.
Από αυτό το ταξίδι, που έκανα μέχρι την άκρη του Αιγαίου χωρίς συνοδό, γυρίζω με ένα αίσθημα πληρότητας, χωρίς ίχνος μοναξιάς. Σίγουρα έχει να κάνει και με αυτό για το οποίο μου μίλησε η Ειρήνη: την οικογενειακή ατμόσφαιρα του Beyond Borders.
Ο απολογισμός του 11ου Beyond Borders
Yποβλήθηκαν 634 ταινίες από 156 χώρες, 42 ντοκιμαντέρ επιλέχθηκαν στα δύο Διαγωνιστικά Τμήματα, ενώ 35 ταινίες παρουσιάστηκαν σε ελληνική, διεθνή ή παγκόσμια πρεμιέρα. Το Κυρίως Διαγωνιστικό Τμήμα περιλάμβανε 18 ταινίες μεσαίου και μεγάλου μήκους, το μicro Διαγωνιστικό Τμήμα 24 ταινίες μικρού μήκους, ενώ το Πανόραμα παρουσίασε 14 επιλεγμένα ντοκιμαντέρ εκτός διαγωνισμού.
Καθοριστική για την 11η διοργάνωση ήταν η συνεργασία με το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας (ΕΚΚΟΜΕΔ), κύριο θεσμικό εταίρο του Beyond Borders. Υπό την αιγίδα του πραγματοποιήθηκε το νέο πιλοτικό πρόγραμμα Co-Production Development Forum, όπου για πρώτη φορά, Έλληνες δημιουργοί και παραγωγοί είχαν τη δυνατότητα να εργαστούν πάνω στα projects τους και να πραγματοποιήσουν κατ’ ιδίαν συναντήσεις με διεθνείς commissioning editors, sales agents και εκτελεστικούς παραγωγούς από κορυφαίους οργανισμούς και τηλεοπτικά δίκτυα.
Επίσης το φεστιβάλ φιλοξένησε ειδική ενημερωτική εκδήλωση για τις θεσμικές, χρηματοδοτικές και ευρύτερες εξελίξεις στον ελληνικό κινηματογραφικό και οπτικοακουστικό τομέα, με τη συμμετοχή Ελλήνων και ξένων επαγγελματιών. Παράλληλα, το Βραβείο ΕΚΚΟΜΕΔ – Creative Greece, ύψους 1.000 ευρώ, ενίσχυσε έμπρακτα την ελληνική κινηματογραφική δημιουργία, επιβραβεύοντας το καλύτερο ντοκιμαντέρ Έλληνα σκηνοθέτη.
Επιπλέον, το Audiovisual Pitching Lab, υπό τον συντονισμό της Claudia Schreiner, παρουσίασε διαδικτυακά 12 projects από όλον τον κόσμο, ενισχύοντας περαιτέρω την επαγγελματική διάσταση του φεστιβάλ.
Ξεχωριστή θέση είχε η Ελβετία, Τιμώμενη Χώρα στη φετινή διοργάνωση, με πολυεπίπεδη παρουσία στο πρόγραμμα. Το αφιέρωμα στο ελβετικό ντοκιμαντέρ αποτέλεσε κεντρικό άξονα του Πανοράματος, σε συνεργασία και με την υποστήριξη της Swiss Films, μέσα από επιλεγμένα έργα σημαντικών δημιουργών, όπως οι Christian Frei, Jacqueline Zünd και Nicolas Wadimoff.
Info
