Η Sunita (Suni) Williams, η ινδικής καταγωγής αστροναύτης της NASA που έγινε ευρέως γνωστή όταν εγκλωβίστηκε, μαζί με τον συνεργάτη της, Butch Wilmore, στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό για εννέα μήνες, λόγω τεχνικών προβλημάτων, συνταξιοδοτείται μετά από 27 χρόνια υπηρεσίας.
Πρέπει να ήταν μια δύσκολη απόφαση, παρά την περιπέτεια των τελευταίων μηνών, αφού όπως δήλωσε η ίδια: «Όποιος με γνωρίζει, ξέρει ότι το Διάστημα είναι το αγαπημένο μου μέρος. Η υπηρεσία μου ήταν απίστευτη τιμή για μένα, είχα την ευκαιρία να ταξιδέψω τρεις φορές στο Διάστημα. Ελπίζω τα θεμέλια που βάλαμε να έκαναν αυτά τα τολμηρά βήματα λίγο πιο εύκολα. Είμαι ιδιαίτερα ενθουσιασμένη για τα επόμενα βήματα της NASA και των συνεργατών της, ανυπομονώ να τη δω να γράφει ιστορία».
«Όποιος με γνωρίζει, ξέρει ότι το Διάστημα είναι το αγαπημένο μου μέρος. Η υπηρεσία μου ήταν απίστευτη τιμή για μένα, είχα την ευκαιρία να ταξιδέψω τρεις φορές στο Διάστημα»
Η 60χρονη αστροναύτης μέτρησε συνολικά 608 ημέρες στο Διάστημα, σε τρεις αποστολές σε σταθμούς. Έσπασε επίσης το ρεκόρ συνολικής διάρκειας διαστημικών περιπάτων: 62 ώρες, κατανεμημένες σε εννέα εξορμήσεις. Πρώην καπετάνιος του αμερικανικού Ναυτικού, με εμπειρία στο πιλοτάρισμα ελικοπτέρων και αεροσκαφών και σπουδές στις φυσικές επιστήμες και τη μηχανολογία, υπηρέτησε τη NASA από διάφορες θέσεις στη διάρκεια της καριέρας της, καταρρίπτοντας πολλά έμφυλα στερεότυπα.
Η πρόσφατη, διαβόητη αποστολή στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό επρόκειτο αρχικά να κρατήσει μία περίπου εβδομάδα αλλά παρατάθηκε για 288 ημέρες. Στη διάρκειά τους, οι αστροναύτες υπέστησαν καταπόνηση σε πολλά επίπεδα, όχι μόνο ψυχική αλλά και σωματική.
Η ζωή στο Διάστημα είναι ιδιαίτερα επιβαρυντική όχι μόνο για το μυοσκελετικό σύστημα ενός αστροναύτη αλλά συνολικά για τον οργανισμό του. Ανάμεσα στους παράγοντες που έπαιξαν ρόλο στην περίπτωση των Williams και Wilmore ήταν η έλλειψη βαρύτητας και φυσικού φωτός, η περιορισμένη πρόσβαση στο νερό και φυσικά τα ανεβασμένα επίπεδα κορτιζόλης και αδρεναλίνης σε συνθήκες στρες.
Έχει αποδειχθεί, μεταξύ άλλων, ότι για κάθε μήνα που περνάει κάποιος στο Διάστημα χάνει το 1% της οστικής μάζας του. Μελέτες έχουν δείξει επίσης ότι αρκούν έξι μήνες παραμονής στο Διάστημα για έναν αστροναύτη 30-50 ετών για να χάσει τη μυϊκή δύναμή του κατά το ήμισυ. Επιπλέον επιβάρυνση στα οστά προκαλεί η έλλειψη ηλιακού φωτός και, άρα, βιταμίνης D – γι’ αυτό οι Wilmore και Williams κατά την παραμονή τους στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό έπρεπε να ασκούνται καθημερινά τουλάχιστον για δύο ώρες και να παίρνουν συμπληρώματα διατροφής.
Για κάθε μήνα που περνάει κάποιος στο Διάστημα χάνει το 1% της οστικής μάζας του. Μελέτες έχουν δείξει επίσης ότι αρκούν έξι μήνες παραμονής στο Διάστημα για έναν αστροναύτη 30-50 ετών για να χάσει τη μυϊκή δύναμή του κατά το ήμισυ.
Η ζωή στο Διάστημα εξασθενεί επίσης την καρδιά, από την έλλειψη βαρύτητας, η οποία μειώνει τον όγκο του αίματος και αλλάζει την κυκλοφορία του, επιβραδύνοντάς την. Έτσι, οι καρδιακές αρρυθμίες αλλά και οι θρομβώσεις είναι αρκετά κοινές ανάμεσα στους αστροναύτες.
Άλλες συνέπειες είναι η κατακράτηση υγρών και η απώλεια μάζας στα άνω και κάτω άκρα.
Μπορεί επίσης κάποιος να χάσει βάρος από τη ναυτία ή την απώλεια όρεξης που παρατηρείται όταν μπαίνεις σε τροχιά γύρω από τη Γη. Άλλωστε, το λεγόμενο φαγητό του αστροναύτη, τυποποιημένες σούπες και μαγειρευτά, δεν είναι ό,τι πιο λαχταριστό. Επομένως, ακόμα και εκείνοι που πραγματοποιούν συντομότερες διαστημικές αποστολές καταλήγουν να χάνουν περίπου το 5% του λίπους του σώματός τους.
Άλλα προβλήματα είναι οι διαταραχές ύπνου. Αν αρκεί να ταξιδέψουμε σε μια διαφορετική ζώνη ώρας για να πάθουμε τζετ λανγκ, ας προσπαθήσουμε λοιπόν να φανταστούμε πώς είναι να κοιμάσαι σε έναν υπνόσακο μέσα σε έναν Διαστημικό Σταθμό με 16 ανατολές Ηλίου μέσα στο 24ωρο.
Αν αρκεί να ταξιδέψουμε σε μια διαφορετική ζώνη ώρας για να πάθουμε τζετ λανγκ, ας προσπαθήσουμε να φανταστούμε πώς είναι να κοιμάσαι σε έναν υπνόσακο μέσα σε έναν Διαστημικό Σταθμό με 16 ανατολές Ηλίου μέσα στο 24ωρο.
Ωστόσο η πιο επικίνδυνη συνέπεια είναι οι βλάβες στο DNA, από την παρατεταμένη έκθεση στην ακτινοβολία, που αυξάνουν τον κίνδυνο για Αλτσχάιμερ και διάφορους τύπους καρκίνου. Κι αυτό γιατί οι αστροναύτες στον Διαστημικό Σταθμό δεν απολαμβάνουν την προστατευτική δράση της γήινης ατμόσφαιρας και των μαγνητικών πεδίων απέναντι στη διαστημική ακτινοβολία.
Έχει υπολογιστεί ότι μια διαστημική αποστολή διάρκειας τουλάχιστον έξι μηνών εκθέτει έναν αστροναύτη σε τουλάχιστον δεκαπλάσια ποσότητα ακτινοβολίας από ό,τι στη Γη. «Τα επίπεδα αλλαγής που βλέπουμε είναι παρόμοια με εκείνα που παρατηρούμε σε κάποιον που καπνίζει ένα πακέτο τσιγάρα την ημέρα» σχολιάζει ο Scott M. Smith, διατροφολόγος και συνεργάτης της NASA. Τα καλά νέα; Με την επιστροφή ενός αστροναύτη στη Γη, ο οργανισμός του αρχίζει να εργάζεται σκληρά για να επανορθώσει τις βλάβες.
