Ο καλύτερός μου φίλος και ο σύζυγός του με καλούν κάθε τρεις και λίγο στο σπίτι τους. Είναι ιδιωτικοί υπάλληλοι, μένουν σε 80 τ.μ. στη Δάφνη, αλλά ξέρουν πώς να αξιοποιούν τη μικρή τους τραπεζαρία στο έπακρο. Κατά καιρούς έχουμε μαζευτεί εκεί φίλοι και γνωστοί για γενέθλια, Χριστούγεννα, Πάσχα, Ημέρα των Ευχαριστιών (γιατί όχι; το μενού είναι ενδιαφέρον), για μπάρμπεκιου, γιατί κάποιος ανακάλυψε ένα ωραίο τυρί για fondue, γιατί κάποιος χώρισε, κάποιος άλλαξε δουλειά ή απλά γιατί είναι Πέμπτη, το «μικρό Σάββατο». Είναι οι πιο πλούσιοι άνθρωποι που ξέρω.
Από μακριά κι αγαπημένοι
Σύμφωνα με τη Στατιστική Υπηρεσία των ΗΠΑ, μόλις το 4,1% των Αμερικανών δήλωσε ότι κατά τη διάρκεια ενός τυχαίου Σαββατοκύριακου το 2023 είτε παραβρέθηκε είτε φιλοξένησε κάποιο κοινωνικό γεγονός. Αλλά γιατί να μας αφορά αυτό; Εμείς εδώ στην Ελλάδα βρισκόμαστε συνέχεια. Σουβλίζουμε αρνιά, πετάμε χαρταετούς και τρώμε λαγάνες, τηγανίζουμε μπακαλιάρους, γιορτάζουμε γεννητούρια και αποφοιτήσεις. Ετσι δεν είναι; Οχι ακριβώς: η Ελλάδα έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη τόσο σε ό,τι αφορά το υποκειμενικό αίσθημα μοναξιάς των ανθρώπων όσο και την πιο αντικειμενική κατάσταση της κοινωνικής απομόνωσης, που αξιολογείται με βάση τη συχνότητα των οικογενειακών και φιλικών επαφών. Το 10% των Ελλήνων βιώνει έντονο αίσθημα απομόνωσης, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (7%), ενώ περισσότεροι από 4 στους 10 συναντιούνται με την οικογένεια ή τους φίλους τους το πολύ μια φορά το μήνα, σύμφωνα με τη μελέτη του Κοινού Κέντρου Ερευνών (Joint Research Centre-JRC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Δεν βρισκόμαστε ούτε όσο θα θέλαμε, ούτε όσο θα έπρεπε για την καλή μας ψυχική υγεία.
Dis-connecting people
Δεν είναι μόνο πως τα ραντεβού δεν κανονίζονται ή τα πλάνα ακυρώνονται στο παρά πέντε, αλλά ακόμη και όταν πραγματοποιούνται, τα κινητά βρίσκονται πάντα επάνω στο τραπέζι. Ολοι έχουμε ζήσει την αμήχανη στιγμή που εν μέσω συζήτησης κάποιος πιάνει το κινητό του – η ενέργεια της παρέας πέφτει κατακόρυφα και στο επόμενο καρέ όλοι καταλήγουν με ένα κινητό στο χέρι. Σε περσινή έρευνα της Palmos Analysis, περισσότεροι από 1 στους 3 Ελληνες ηλικίας 17-34 ετών χρησιμοποιούν τα social media όσο είναι με φίλους και κατά τη διάρκεια γευμάτων. Από όλα τα ηλικιακά γκρουπ, μόνο το 21% δήλωσε εθισμένο στα social media (το ποσοστό διπλασιάζεται στις ηλικίες μέχρι 34), ωστόσο οι «μη εθισμένοι» απάντησαν πως τσεκάρουν τα προφίλ τους «πολλές φορές μέσα στη μέρα» σε ποσοστό 66%. Μαχαιριά στην καρδιά ήταν ένα AI βίντεο που κυκλοφόρησε πρόσφατα στα social media: οι εμβληματικοί τίτλοι αρχής των «Friends» επαναδημιουργήθηκαν, μόνο που αυτή τη φορά κανείς δεν χόρευε γύρω από το σιντριβάνι.
Οι πιο διάσημοι φίλοι της τηλεοπτικής ιστορίας κάθονταν δίπλα-δίπλα, βυθισμένοι ο καθένας στην οθόνη του κινητού του. Μαζί, αλλά απολύτως μόνοι. Και είναι απορίας άξιο αν θα μπορούσε να υπάρξει ποτέ «Sex & The City» στην εποχή των smartphones. Στην πιο ρεαλιστική εκδοχή, η σειρά θα λεγόταν σήμερα «Sex & The Group Chat»: screenshots από συνομιλίες με άντρες, φωνητικά μηνύματα διάρκειας τεσσάρων λεπτών και links με γόβες Manolo Blahnik να πηγαινοέρχονται, αντί για cosmopolitans σε κάποιο μπαρ του Μανχάταν. Το πιο ζηλευτό στοιχείο στη σειρά δεν ήταν ποτέ τα παπούτσια ή τα εξωφρενικά ακριβά outfits (που πάντα αναρωτιόμασταν πώς καλύπτονται από το εισόδημα μιας freelancer, όμως αυτό δεν είναι της παρούσης), αλλά η πολυτέλεια του ελεύθερου χρόνου που επενδύεται σε εκείνους που εκτιμάμε.
Η εγγύτητα -συναισθηματική, πνευματική και σωματική- είναι ένα θεμελιώδες ένστικτο στην ανθρώπινη φύση, αυτό που μαζεύει επί χιλιάδες χρόνια τους ανθρώπους γύρω από τη φωτιά για να φάνε μαζί και να ανταλλάξουν ιστορίες. Σήμερα ο καθένας είναι μόνος -ή με εκείνους που μοιράζεται την ίδια στέγη- και πορεύεται με την ψευδαίσθηση ότι ο οικείος άλλος υπάρχει πίσω από κάποια οθόνη, αν τον χρειαστείς. Και είναι σχεδόν ειρωνικό πως όσες έχουμε παιδιά αγχωνόμαστε για την κοινωνικοποίησή τους, αλλά τη δική μας την αναβάλλουμε στο διηνεκές.
Να οργανώσεις, να ψωνίσεις, να μαγειρέψεις, να υποδεχθείς, να περιποιηθείς και όταν η βραδιά τελειώσει, να συμμαζέψεις το χάος που πάντα αφήνουν οι καλεσμένοι πίσω τους. Δεν είναι καθόλου μικρό πράγμα.
Σημείο εστίασης
Η μακροβιότερη έρευνα που έχει γίνει ποτέ για την ευτυχία, η «The Harvard Study of Adult Development» που ξεκίνησε το 1938, κατέληξε ότι το κλειδί για μια καλή ζωή είναι οι ουσιαστικές ανθρώπινες σχέσεις, ενώ στο βιβλίο που προέκυψε από αυτή την έρευνα, το «The Good Life», οι συγγραφείς αναφέρουν πως ο τρόπος να καλλιεργήσουμε τέτοιες ευεργετικές σχέσεις δεν είναι άλλος από το να εστιάζουμε την προσοχή και τον χρόνο μας σε εκείνους. Ποιος χρόνος; Ποια προσοχή; Αυτά τα δύο είναι σήμερα πιο σπάνια κι από νερό στην έρημο. Ελάχιστοι τα διαθέτουν, ακόμα λιγότεροι τα προσφέρουν στους άλλους. Και καθώς η σπανιότητα ήταν πάντοτε ο πιο αξιόπιστος δείκτης αξίας, ο πραγματικός πλούτος δεν μετριέται πια μόνο σε υλικά αγαθά – ειδικά σε μια εποχή που οι Birkin νοικιάζονται με τη μέρα και οι La Mer καταλήγουν σε giveaways από influencers. Υπό αυτή την έννοια, μια οικοδέσποινα που ανοίγει τον χώρο της, αφιερώνει τον χρόνο της και εστιάζει την προσοχή της στους άλλους δεν είναι απλώς γενναιόδωρη. Είναι, με τους όρους της εποχής, αριστοκράτισσα – ακόμα και αν τα χρήματά της τελειώνουν μία εβδομάδα πριν μπει ο επόμενος μισθός.
Hostess with the mostest
Για την ακρίβεια, το status της οικοδέσποινας είναι συχνά αντιστρόφως ανάλογο των οικονομικών της δυνατοτήτων: άλλη αξία έχει να σερβίρεις μια δροσερή σαλάτα με λαχανικά κομμένα από το χέρι σου και άλλη αυτή που προετοιμάστηκε από μια οικιακή βοηθό κρυμμένη στην κουζίνα. Αλλη γλύκα έχουν οι λεμονάδες με δυόσμο που έρχονται σε παράταιρα ποτήρια σε ένα στενόμακρο αθηναϊκό μπαλκόνι και άλλη εκείνες που καταφτάνουν με σερβιτόρο by the pool. Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι η φροντίδα και όχι μια ύποπτη τελειότητα που ξεπατικώθηκε από το Pinterest και παρακαλάει να γίνει ινσταγκραμικό story. Η αληθινή σύνδεση, άλλωστε, είναι αναλογική, ακατάστατη και απρόβλεπτη. Τα καλύτερα καλέσματα είναι αυτά που το τραπεζομάντιλο καταλήγει με ψίχουλα, στρογγυλούς λεκέδες από κρασί και παρατημένα κινητά. Και η τέλεια οικοδέσποινα ενορχηστρώνει και περιποιείται διακριτικά τους καλεσμένους της, ενώ παράλληλα η ίδια συμμετέχει με χαλαρότητα και δρέπει τους καρπούς των κόπων της.
Φιλοξενώντας με στυλ
Το μεγαλύτερο flex σήμερα, λοιπόν, δεν είναι να βρεις τραπέζι στην καινούρια spritzερία που ξεπήδησε στο Κέντρο, αλλά να έχεις αυτό που χρειάζεται για να καλέσεις ανθρώπους στο σπίτι σου. Να οργανώσεις, να ψωνίσεις, να μαγειρέψεις, να υποδεχθείς, να περιποιηθείς και όταν η βραδιά τελειώσει, να συμμαζέψεις το χάος που πάντα αφήνουν οι καλεσμένοι πίσω τους. Δεν είναι καθόλου μικρό πράγμα.
Όλοι γνωρίζουν πόσο δύσκολο είναι να περισσέψει τέτοια γενναιοδωρία μέσα σε μια καθημερινότητα που εξαντλείται σε υποχρεώσεις, δουλειά και ατελείωτη αλγοριθμική αποβλάκωση. Και ίσως γι’ αυτό το hosting εντυπωσιάζει σήμερα περισσότερο από οτιδήποτε άλλο: γιατί προδίδει αφθονία σε χρόνο, προσοχή και ψυχικό απόθεμα. Μέσα από τα μικρά ή μεγαλύτερα καλέσματα ανακαλύπτουμε ξανά τη χαρά των συζητήσεων που ξεδιπλώνονται χωρίς βιασύνη, των οικείων προσώπων χωρίς φίλτρα και την απόλαυση του να μαζεύεσαι στην εστία – ή, αλλιώς, γύρω από τη φωτιά. Όσοι αντιλαμβάνονται πόσα πολλά διακυβεύονται αν χαθεί αυτό, δεν θα περιμένουν παθητικά να καλεστούν κάπου, έχουν ήδη φτιάξει νοερές λίστες με καλεσμένους στο μυαλό τους. Το μόνο που απομένει είναι το πιο απλό και συνάμα δύσκολο βήμα: να σταλεί το μήνυμα.
Εικονογράφηση: Μαριάννα Βήτου
