Μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο που ορίζεται νομικά ο βιασμός προωθείται πλέον σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρώπης ζητούν ξεκάθαρα από τα κράτη-μέλη να ενσωματώσουν στη νομοθεσία τους έναν ενιαίο ορισμό της συναίνεσης, με βάση την αρχή ότι χωρίς ελεύθερα δοθείσα και ενημερωμένη συναίνεση δεν μπορεί να στοιχειοθετηθεί σεξουαλική πράξη. Σε έκθεση που εγκρίθηκε την Τρίτη, 28 Απριλίου, με 447 ψήφους υπέρ, 160 κατά και 43 αποχές, οι ευρωβουλευτές καλούν τα κράτη-μέλη που εξακολουθούν να βασίζουν τον ορισμό του βιασμού στη χρήση βίας ή απειλής βίας, να ευθυγραμμίσουν τη νομοθεσία τους με τα διεθνή πρότυπα
Στο επίκεντρο βρίσκεται η προσέγγιση «only yes means yes» («μόνο το ναι σημαίνει ναι») η οποία προτείνει ότι η συναίνεση πρέπει να είναι σαφής, ενεργή και ανακλητή, ενώ η απουσία της να αποτελεί το βασικό νομικό κριτήριο για τον ορισμό του βιασμού.
Το Συμβούλιο της Ευρώπης τόνισε την ανάγκη να ενταχθεί η ελεύθερη και ενημερωμένη συναίνεση στις εθνικές νομοθεσίες για τη σεξουαλική βία, καλώντας τα κράτη να διαμορφώσουν έναν κοινό νομικό ορισμό σύμφωνα με τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης. Όπως υπογραμμίζεται, η συναίνεση πρέπει να βασίζεται στην αμοιβαία συμφωνία και την απουσία εξαναγκασμού.
🔴🔜Starting around 18:10 CEST👇
🎦Streaming LIVE : https://t.co/u7d8tDRP44 pic.twitter.com/ALJIpiasWS— LIBE Committee Press (@EP_Justice) April 27, 2026
Παράλληλα, ζητείται η υιοθέτηση της αρχής «only yes means yes» στη νομοθεσία των κρατών, με το βάρος απόδειξης να μετατοπίζεται στον δράστη, καθώς και η κατάργηση της έννοιας της «συζυγικής υποχρέωσης», ώστε να αναγνωρίζεται πλήρως ο βιασμός μέσα στον γάμο. Η συνέλευση καλεί επίσης όλα τα κράτη να κυρώσουν και να εφαρμόσουν πλήρως τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, η οποία ορίζει τη σεξουαλική βία με βάση την απουσία συναίνεσης.
Προτείνονται, επίσης, δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για τη σημασία της συναίνεσης, την πρόληψη της έμφυλης βίας και την ενίσχυση της προστασίας των θυμάτων, τόσο για τους απλούς πολίτες, αλλά και για αρμόδιες αρχές που μπορεί να εμπλακούν σε συμβάντα παρενόχλησης ή βιασμού, όπως είναι οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας ή οι αστυνομικοί.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης στο Ευρωκοινοβούλιο, η Ισπανίδα υπουργός Ισότητας Ana Redondo δήλωσε: «Για να προωθήσουμε και να διατηρήσουμε μια κουλτούρα συναίνεσης, η ισπανική νομοθεσία “Only yes means yes” (Sólo sí es sí), που θεσπίστηκε το 2023, έχει τοποθετήσει τη συναίνεση στο επίκεντρο των συναισθηματικών και σεξουαλικών σχέσεων. Ωστόσο, παραμένει πρόκληση στα δικαστήρια όταν πρόκειται να αποδειχθεί η ύπαρξη συναίνεσης και πρέπει επομένως να ενισχύσουμε τα μέτρα ώστε οι καταθέσεις των γυναικών να μην αμφισβητούνται συστηματικά».
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προωθεί επίσης έναν κοινό ορισμό του βιασμού που θα βασίζεται αποκλειστικά στην απουσία ελεύθερα δοθείσας, ενημερωμένης και ανακλητής συναίνεσης.
Στην έκθεση που εγκρίθηκε, οι ευρωβουλευτές τονίζουν ότι η σιωπή, η έλλειψη αντίστασης, η απουσία ενός «όχι», η προηγούμενη συναίνεση, το παρελθόν σεξουαλικό ιστορικό ή οποιαδήποτε σχέση δεν μπορούν να θεωρηθούν συναίνεση.
Οι εισηγήτριες της έκθεσης υπογράμμισαν την ανάγκη αλλαγής νοοτροπίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η εισηγήτρια της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Evin Incir (Σουηδία), δήλωσε: «Είναι τόσο ηθικά όσο και νομικά απαράδεκτο οι γυναίκες να μην προστατεύονται από τη νομοθεσία “only yes means yes” σε ολόκληρη την ΕΕ. Καλούμε εδώ και χρόνια για έναν κοινό ευρωπαϊκό ορισμό του βιασμού, και παρότι το Συμβούλιο εμπόδισε την ένταξή του στην οδηγία για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών, όλο και περισσότερες κυβερνήσεις αναγνωρίζουν την ανάγκη αυτής της προσέγγισης. Από το 2023, η Γαλλία, η Φινλανδία, το Λουξεμβούργο και η Ολλανδία έχουν εισαγάγει νόμους βασισμένους στη συναίνεση. Η δυναμική είναι μαζί μας: ήρθε η ώρα για έναν κοινό ευρωπαϊκό ορισμό του βιασμού με βάση την απουσία ελεύθερα δοθείσας και ανακλητής συναίνεσης».
Η εισηγήτρια της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών, Joanna Scheuring-Wielgus (Πολωνία), από την πλευρά της είπε: «Μία στις τρεις γυναίκες στην ΕΕ έχει βιώσει έμφυλη βία. Μία στις είκοσι έχει βιαστεί. Χάρη σε γενναίες γυναίκες όπως η Gisèle Pelicot, υπάρχουν αυξανόμενες εκκλήσεις για δράση. Όμως γνωρίζουμε ότι στις κοινότητές μας υπάρχουν αμέτρητα θύματα, πολλά από τα οποία δεν θα δουν ποτέ δικαιοσύνη. Το Κοινοβούλιο μιλάει για δικαιοσύνη, καλώντας την Επιτροπή να προτείνει νομοθεσία, ώστε να βελτιώσουμε ενεργά την κατάσταση των γυναικών, ξεπερνώντας ξεπερασμένους νόμους και διασφαλίζοντας το ίδιο επίπεδο προστασίας σε όλη την ΕΕ».
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
To video της Abir Alshani
Η Abir Alsahlani, μέλος του Ευρωκοινοβουλίου, ιρακινής καταγωγής, και κάτοικος πλέον Σουηδίας, μίλησε στα social media σχετικά με την απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και εξήρε τις δράσεις της Ένωσης για τον βιασμό, ενώ τόνισε πως πλέον η αλλαγή βρίσκεται στα χέρια κάθε κράτους – μέλους. «Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε υπέρ ενός ιστορικού νόμου που αφορά στη συνέναιση, με βάση τον οποίο μόνο το ναι σημαίνει ναι και η έλλειψη αυτού συνιστά βιασμό. Στην Ευρώπη η συνέναιση πρέπει πια να είναι ξεκάθαρη. Δεν υπονοείται, πρέπει να δίνεται ξεκάθαρα», λέει και συνεχίζει εξηγώντας γιατί αυτή η νέα νομοθεσία είναι πολύ θετική για τις γυναίκες και για ποιον λόγο έχει μεγαλύτερη σημασία το ότι ψηφίζεται τώρα.
«Αυτό συνιστά νίκη για τα κορίτσια και τις γυναίκες, για την αξιοπρέπει και τη δικαιοσύνη. Έρχεται σε μια πολύ κρίσιμη στιγμή, όπου η σεξουαλική βία ουσιαστικά νομιμοποιείται και προβάλλεται online, μέσα από -όπως τις ονομάζουν- ακαδημίες βιασμού».
