Πως μετράμε την απώλεια; Τι θα πει πραγματικά «ανθρώπινη ευθύνη»; Ένα παιδί χάνεται στη θάλασσα. Με τον χαμό του, γίνεται ο καθρέφτης μέσα στον οποίο οι γονείς αναγκάζονται να αντικρίσουν τον εαυτό τους: τις ανεκπλήρωτες επιθυμίες, τις ενοχές, την αδυναμία τους να συνδεθούν. Η μετάνοια για όσα δεν έγιναν όταν έπρεπε μετατρέπεται σε πένθος, οργή και αποστασιοποίηση. Ο Έγιολφ ήταν πάντα η σκιά που έκρυβε τα μυστικά τους.
Ο Ντίνος Ψυχογιός στο νέο έργο που σκηνοθετεί «(Ο μικρός) Έγιολφ», για περιορισμένο αριθμό παραστάσεων στο ΠΛΥΦΑ, καταπιάνεται με το κλασικό αριστούργημα του Χένρικ Ίψεν «Μικρός Έγιολφ», προτείνοντας μια σύγχρονη σκηνική ανάγνωση της ιστορίας μέσα από το βλέμμα μιας γενιάς που παλεύει να επαναπροσδιορίσει τις αξίες, τα όρια και τις ευθύνες που της κληροδότησαν οι προηγούμενες. Ανάμεσα στους ηθοποιούς του, η Aulona Lupa, μια δημιουργός με ήδη εντυπωσιακή διαδρομή στο θέατρο και τον κινηματογράφο. Γεννήθηκε στο Vlore της Αλβανίας καɩ μεγάλωσε στην Αθήνα. Αφού αποφοίτησε από τη Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών, παρακολούθησε σεμɩνάρɩα υποκρɩτɩκής στην κάμερα, χορού καɩ σκηνοθεσίας κɩνηματογράφου στο Λονδίνο καɩ στην Αθήνα.
Ως ηθοποιός, έχει συμμετάσχεɩ σε ταɩνίες μεγάλου καɩ μɩκρού μήκους (των Φαίδωνα Παπαμɩχαήλ, Μυρσίνη Αρɩστείδου, Χρήστου Νίκου, Andamion Murataj, κ.ά), κάποιες από τις οποίες έχουν διακριθεί σε διεθνή φεστιβάλ, και σε τηλεοπτɩκές σεɩρές (π.χ. των Βασίλη Χαραλαμπίδη, Όλγα Μαλέα, Πάνου Κοκκɩνόπουλου). Ως ηθοποɩός, performer καɩ κɩνησɩολόγος, έχει συνεργαστεί με σημαντικούς δημιουργούς του θεάτρου (Θωμάς Μοσχόπουλος, Μάρɩο Μπανούσι, Ντίνος Ψυχογιός, Ermira Goro, Alejandra Maturana, Κατερίνα Γɩαννοπούλου κ.ά). Είναι επίσης ɩδρύτρɩα του Acting on Camera Seminar, του πρώτου εντατɩκού καɩ ολοκληρωμένου σεμɩναρίου υποκρɩτɩκής στην κάμερα στην Ελλάδα, μέσω του οποίου επίσης έχεɩ δɩδάξεɩ στο τμήμα Κɩνηματογράφου του ΑΠΘ καɩ στο Φεστɩβάλ Κɩνηματογράφου Θεσσαλονίκης.
Με αφορμή τη νέα παράσταση, η Aulona μας μιλάει για την απώλεια, τον ρατσισμό αλλά και τα ελπιδοφόρα μηνύματα από τον κόσμο της τέχνης.
Είναι η πρώτη συνεργασία σας με τον Ντίνο Ψυχογιό; Τι σας προσέλκυσε περισσότερο σε αυτή την παράσταση ώστε να πείτε το «ναι»;
«Με τον Ντίνο δουλεύουμε για δεύτερη φορά μαζί. Είχαμε συνεργαστεί και πριν από τέσσερα χρόνια στη πρώτη του παράσταση. Αυτή τη φορά συντονιστήκαμε σε μια πολύ ανήσυχη φάση της ζωής μας. Ήμασταν και οι δύο πολύ φοβισμένοι για το μέλλον. Αποφασίσαμε να κάνουμε αυτόν το φόβο παράσταση και έτσι ήρθε ο Μικρός Έγιολφ».
Πώς συνδέεται το κλασικό έργο του Ίψεν με το σήμερα;
«Για εμάς η απώλεια του Έγιολφ συμβολίζει τα όνειρα που χάσαμε. Τις χαμένες προσδοκίες της γενιάς μας. Η απουσία του κάθε Έγιολφ αναγκάζει τους ανθρώπους να κοιτάξουν κατάματα τον εαυτό τους. Ως άνθρωποι, ως μέλη συνόλων. Στη γενιά της αβεβαιότητας, της υπερβολικής τεχνολογίας, της εύθραυστης ελευθερίας, της υπογεννητικότητας και της διαρκούς επαναδιαπραγμάτευσης, η έννοια της ‘‘ανθρώπινης ευθύνης’’, που απασχολεί και όλους τους ήρωες της παράστασης και περισσότερο τον κεντρικό μας χαρακτήρα Άλφρεντ (Αλέξανδρος Βαρδαξόγλου), έχει ένα νέο βάρος που προσπαθούμε να καταλάβουμε και να σηκώσουμε».
«Στη γενιά της αβεβαιότητας, της υπερβολικής τεχνολογίας, της εύθραυστης ελευθερίας, της υπογεννητικότητας και της διαρκούς επαναδιαπραγμάτευσης, η έννοια της ‘‘ανθρώπινης ευθύνης’’, που απασχολεί και όλους τους ήρωες της παράστασης και περισσότερο τον κεντρικό μας χαρακτήρα Άλφρεντ (Αλέξανδρος Βαρδαξόγλου), έχει ένα νέο βάρος που προσπαθούμε να καταλάβουμε και να σηκώσουμε».
Τι συμβολίζει για εσάς η απώλεια του Έγιολφ;
«Νομίζω για μένα ο Έγιολφ συμβολίζει όλα αυτά που νόμιζα και ονειρεύτηκα ότι θα είμαι και τελικά μάλλον δεν είμαι. Τα όνειρα που δεν ξέρω αν ποτέ θα καταφέρω και όλα τα τραύματα και τα μυστικά που κουβαλάνε αυτά τα όνειρα.
»Συμβολίζει δηλαδή την απώλεια μιας ιδανικής ζωής και ενός ιδανικού εαυτού που δεν ξέρω αν τελικά υπάρχουν».
Βιώσατε ποτέ διακρίσεις λόγω της καταγωγής σας είτε ως γυναίκα είτε/και ως καλλιτέχνιδα; Τι έχει αλλάξει μέσα στα χρόνια στον ρατσισμό απέναντι στους μετανάστες στη χώρα μας;
«Ως γυναίκα βιώνω διακρίσεις καθημερινά. Αυτό είναι ανεξάρτητο από την καταγωγή μου. Έρχομαι καθημερινά αντιμέτωπη με αυτό, όπως όλες.
»Φυσικά και έχω δεχτεί και δέχομαι ρατσισμό και λόγω καταγωγής. Αν και τα πράγματα στην Ελλάδα, για εμάς τους Αλβανούς, πλέον είναι πολύ καλύτερα. Ο ρατσισμός πια σερβίρεται μέσα από ένα πλαίσιο μεγαλύτερης ευγένειας, αλλά φυσικά είναι ακόμη εδώ.
»Ως παιδί θυμάμαι ότι ένιωθα πολύ έντονα και τα δυο είδη ρατσισμού. Μεγάλωσα σε μια πατριαρχική οικογένεια. Στο σπίτι αισθανόμουν ότι έπρεπε να υπερασπίζομαι συνέχεια τη θηλυκή μου φύση και στο σχολείο με αντιμετώπιζαν σαν “το κορίτσι από την Αλβανία” .Δεν ξέρω ποιο από τα δυο με βάραινε περισσότερο.
«Ως παιδί θυμάμαι ότι ένιωθα πολύ έντονα και τα δυο είδη ρατσισμού. Μεγάλωσα σε μια πατριαρχική οικογένεια. Στο σπίτι αισθανόμουν ότι έπρεπε να υπερασπίζομαι συνέχεια τη θηλυκή μου φύση και στο σχολείο με αντιμετώπιζαν σαν “το κορίτσι από την Αλβανία” .Δεν ξέρω ποιο από τα δυο με βάραινε περισσότερο».
»Ο ρατσισμός, κάθε είδους ρατσισμός, είναι βαθιά ριζωμένος στην ανθρώπινη ύπαρξη και πρέπει να δουλέψουμε ακόμη πολύ για να καταφέρουμε να τον δαμάσουμε.
»Μάλλον γιατί αυτή είναι η φύση του ανθρώπου. Δυστυχώς όλοι έχουμε, κάπως ασυνείδητα, την ανάγκη να βλέπουμε κάποιον αφ’ υψηλού, γιατί νομίζουμε ότι αυτό δίνει μεγαλύτερη αξία στη δική μας μικρή ύπαρξη».
Τι σημαίνουν για εσάς οι σπουδαίες διακρίσεις καλλιτεχνών που υπήρξαν οι ίδιοι μετανάστες ή απόγονοι μεταναστών, όπως ο Μάριο Μπανούσι; Η ιστορία και ο πολιτισμός της Αλβανίας έχει εμπλουτίσει, με κάποιον τρόπο, τη δική σας διαδρομή στην τέχνη;
«Νιώθω ότι έχει ανοίξει ένα νέο μονοπάτι για τους μετανάστες της δεύτερης γενιάς τα τελευταία χρόνια. Η νέα γενιά έχει καταφέρει να ξεφύγει από το survival mode της προηγουμένης.
»Αισθάνομαι πως είμαστε τυχεροί, γιατί καταφέραμε να μεταμορφώσουμε το τραύμα μας σε τέχνη, σε επικοινωνία, και σίγουρα αυτό από μόνο του είναι τεράστιο. Οι ακόμη νεότεροι, όπως ο Μάριος, έχουν ακόμη μεγαλύτερη συμφιλίωση και τόλμη όσον αφορά την ταυτότητά μας. Ο Μάριος είναι ο πιο εξωστρεφής από όλους και αυτό είναι πολύ ελπιδοφόρο.
»Η Αλβανία είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της προσωπικής μου αφήγησης ως καλλιτέχνιδα. Νομίζω δεν θα μπορούσε να είναι και αλλιώς. Μόνο αν διάλεγα να το κρύψω. Αλλά έτσι θα έλειπε ένα κομμάτι του παζλ».
Ως ηθοποιός προσωπικά, αισθάνεστε ότι εκφράζεστε με μεγαλύτερη ευφράδεια μέσω της κίνησης ή του λόγου; Στην ερμηνεία ενός θεατρικού κειμένου ποιο από τα δύο μέσα έχει για εσάς μεγαλύτερη βαρύτητα;
«Δεν τα διαχωρίζω πλέον, ο λόγος είναι σώμα για μένα. Όλα στο τέλος δημιουργούν μια κίνηση, μια μουσικότητα. Με απασχολεί να λέω ιστορίες. Άλλες ιστορίες σου αρκεί να τις κοιτάς και κάποιες άλλες πρέπει να τις ακούσεις».
«Αισθάνομαι πως είμαστε τυχεροί, γιατί καταφέραμε να μεταμορφώσουμε το τραύμα μας σε τέχνη, σε επικοινωνία, και σίγουρα αυτό από μόνο του είναι τεράστιο. Οι ακόμη νεότεροι, όπως ο Μάριος, έχουν ακόμη μεγαλύτερη συμφιλίωση και τόλμη όσον αφορά την ταυτότητά μας. Ο Μάριος είναι ο πιο εξωστρεφής από όλους και αυτό είναι πολύ ελπιδοφόρο».
Γιατί αποφασίσατε να δημιουργήσετε τα σεμινάρια Acting on Camera; Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις της υποκριτικής μπροστά στην κάμερα; Και τι θα θέλατε να αλλάξει, σε συστημικό επίπεδο, στην εκπαίδευση στην υποκριτική σε κινηματογραφικές και τηλεοπτικές παραγωγές στην Ελλάδα;
«Αποφάσισα να δημιουργήσω το Acting on Camera όταν έψαξα να παρακολουθήσω κάτι αντίστοιχο στην Ελλάδα και δεν υπήρχε. Επίσης αγαπούσα πολύ το σινεμά και αναζητούσα τρόπο να γίνω κομμάτι του.
»Στις δραματικές σχολές εστιάζουν περισσότερο στο θέατρο, και ορθώς για μένα. Το θέατρο είναι η βάση του ηθοποιού. Μόνο μέσα από τη θεατρική παιδεία ο ηθοποιός μπορεί να αντιληφθεί το μέγεθός του. Η κάμερα είναι μετεκπαιδευτικό στάδιο: εκεί μπορείς, μετά, να δουλέψεις περισσότερο τις λεπτομέρειές σου. Η κάμερα μάς διαβάζει. Τα βλέπει όλα, μικρά και μεγάλα. Γι’ αυτό πιστεύω ότι εκπαιδευτικά πρέπει να περνάμε πρώτα από τη σκηνή και μετά να πηγαίνουμε στην κάμερα.
»Το πρώτο που θα άλλαζα είναι ότι θα μας έδινα πτυχία! Η σπουδή της υποκριτικής είναι τρομερά απαιτητική και μου φαίνεται αδιανόητο ότι μας υποτιμούν και μας υποβιβάζουν τόσο.
»Κατά τα άλλα, νιώθω ότι το επίπεδό μας, κινηματογραφικά και τηλεοπτικά, αναπτύσσεται διαρκώς. Κινηματογραφικά έχουμε πολύ δυνατό δυναμικό καλλιτεχνών, πιστεύω. Μας λείπουν μόνο τα λεφτά για να μπορέσουμε να πάμε παρακάτω. Ακούγεται ίσως ρηχό, αλλά νομίζω ότι είναι το σημαντικότερο. Γιατί με τα λεφτά αγοράζουμε χρόνο και η τέχνη θέλει χρόνο, δεν γίνεται αλλιώς!».
«Το θέατρο είναι η βάση του ηθοποιού. Μόνο μέσα από τη θεατρική παιδεία ο ηθοποιός μπορεί να αντιληφθεί το μέγεθός του. Η κάμερα είναι μετεκπαιδευτικό στάδιο: εκεί μπορείς, μετά, να δουλέψεις περισσότερο τις λεπτομέρειές σου».
Έχετε συνεργαστεί με σημαντικούς δημιουργούς από τον κινηματογράφο και το θέατρο. Υπάρχουν κάποιοι από αυτούς που θα αποκαλούσατε μέντορές σας; Και ποια είναι τα σημαντικότερα μαθήματα υποκριτικής, και ίσως ζωής, που έχετε αποκομίσει από παραγωγές στις οποίες έχετε λάβει μέρος;
«Μέντορα δεν ξέρω αν έχω… Ίσως θα μπορούσε να είναι ο Αργύρης Ξάφης, που ήταν δάσκαλός μου στη σχολή. Δεν έχουμε δουλέψει ποτέ μαζί εκτός σχολής, αλλά, νομίζω, καθόρισε σημαντικά τη σχέση μου με την τέχνη για αρκετά χρόνια.
»Γενικά θεωρώ πως με έχουν διαμορφώσει κυρίως οι συνεργασίες που εμπεριέχουν μια διαπροσωπική σχέση. Λειτουργώ καλύτερα όταν νιώθω πως με αγαπούν και με εμπιστεύονται».
Δείτε το τρέιλερ της παράστασης:
Info
Kάθε Τετάρτη και Πέμπτη στις 21:15 στο ΠΛΥΦΑ, αίθουσα 7Α. Κορυτσάς 39, Βοτανικός, προπώληση εισιτηρίων: more.com. Διάρκεια: 90’
Συντελεστές
Μετάφραση – Διασκευή – Σκηνοθεσία: Ντίνος Ψυχογιός. Παίζουν: Αλέξανδρος Βαρδαξόγλου, Aulona Lupa, Φαίδρα Αγγελάκη, Πασέ Κολοφωτιάς. Φωνή Έγιολφ: Νίκος Ντόκας. Σκηνικά – Κοστούμια: Νίκη Ψυχογιού. Πρωτότυπη Μουσική: Bitsofciel. Σχεδιασμός Φωτισμών: Σεμίνα Παπαλεξανδροπούλου. Επιμέλεια Κίνησης: Αλέξανδρος Βαρδαξόγλου. Βοηθός Σκηνοθέτη: Ελίνα Παντελεμίδου. Β’ Βοηθός Σκηνοθέτη: Μαριλένα Βασιλείου. Βοηθοί Σκηνογράφου – Ενδυματολόγου: Ελπίδα Δαλιάνη, Μαρκέλλα Μουσσού. Φωτογραφίες: Νίκος Κωδούνας. Animations: Σάββας Παπαγεωργίου. Επικοινωνία: Γιώτα Δημητριάδη. Εκτέλεση Παραγωγής: AoC AMKE.
