Πριν από κάποιους μήνες ξυπνούσαμε με τον σύντροφό μου ανά τρεις ώρες για να ταΐσουμε το λιποβαρές μωρό μας. Έξω ήταν πίσσα σκοτάδι, και ο γείτονας του παραδιπλανού διαμερίσματος είχε μόλις σχολάσει από τη δουλειά του και χαλάρωνε παίζοντας μπαγλαμαδάκι. Προκειμένου να χωνέψει σωστά το παιδί, μπορεί να καθόμουν ξύπνια μέχρι και 50 λεπτά μετά το τάισμα, χτυπώντας το απαλά στην πλάτη και ακούγοντας τις ερασιτεχνικές πενιές από το βάθος του διαδρόμου. Αυτό ήταν το μόνο πράγμα που μου θύμιζε εκείνη τη στιγμή ότι υπάρχει κόσμος και έξω από το σπίτι, τα μπιμπερό και το tummy time.
Τότε η επιστροφή στο γραφείο μού φαινόταν σαν σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Δεν ξέρω, ίσως πράγματι να είχαν εισβάλει στο σπίτι μου εξωγήινοι και γι’ αυτό να αισθανόμουν ότι έπαιζα σε ταινία του Λάνθιμου, χωρίς όμως να έχω καμία προοπτική για Όσκαρ ή άλλη διάκριση.
Το σημείο όπου συνειδητοποιείς ότι κάποτε θα επιστρέψεις στη δουλειά σου -και τον έξω κόσμο- εντοπίζεται από κάθε μητέρα διαφορετικά. Εγώ το κατάλαβα όταν κατάφερα, μήνες μετά τη γέννα, να βγάλω το παιδί βόλτα μόνη μου, χωρίς να φοβάμαι ότι θα κουτρουβαλήσει στα κακοτράχαλα πεζοδρόμια της γειτονιάς μας. Τότε παρατήρησα ξανά για πρώτη φορά τον κόσμο με τις τσάντες πλάτης και τα lunch boxes κι έλεγα μέσα μου: «Χ μέρες και σήμερα, κάποια στιγμή θα επανέλθεις στην πρότερη κατάστασή σου, θα ξαναγίνεις δημιουργική, θα ξαναδείς τους φίλους σου στη δουλειά, θα νιώσεις χρήσιμη και εκτός σπιτιού. Θα ξεσκάσεις».
Η επιστροφή στη δουλειά μετά τον τοκετό και τους πρώτους μήνες ανατροφής του παιδιού ενέχει πάντα μια διάσταση αβεβαιότητας: «Θα καταφέρω ξανά, άραγε, να στριμωχτώ στο λεωφορείο για να ανέβω την Κηφισίας; Θα είμαι ικανή να φτιάξω το δικό μου τάπερ, αντί μόνο του παιδιού; Θυμάμαι τι ακριβώς κάνω στη δουλειά μου ή το brain fog που με πολιορκεί εδώ και μήνες έχει απλωθεί μέχρι την τελευταία -θεωρητικά άτρωτη- μεριά του εγκεφάλου μου»; Αυτό ξεπερνιέται πιο εύκολα απ’ όσο νόμιζα. Αλλα ήταν τα βουνά που έπρεπε να διασχίσω υπό το βάρος των νέων ψυχολογικών και μυοσκελετικών προβλημάτων μου.
Τα πρακτικά ζητήματα που σχετίζονται με την επιστροφή στη δουλειά ξεκινούν, καταρχάς, με το ποιος θα είναι υπεύθυνος για το παιδί, όταν εσύ θα βρίσκεσαι εκτός σπιτιού. Θα πάει σχολείο ή θα βρεις νταντά; Θα επιδιώξεις να ακούσεις τις απόψεις άλλων, έμπειρων γονιών ή θα κάνεις ό,τι σου έρθει; Πότε πρέπει να ξεκινήσει η προσαρμογή του παιδιού στις νέες συνθήκες και, κυρίως, πότε πρέπει εσύ να ξεκινήσεις να ψάχνεις τι θα κάνεις γι’ αυτήν;
Στη δική μας περίπτωση, το πανηγύρι ξεκίνησε όταν το παιδί έγινε εννέα μηνών. Πολλοί βρεφονηπιακοί σταθμοί με τους οποίους επικοινωνήσαμε μας είπαν, ούτε λίγο ούτε πολύ, ότι είχαμε καθυστερήσει και πως έπρεπε να το είχαμε γράψει στις λίστες τους από τη γέννησή του. Δεν υπήρχαν κενές θέσεις, δεν άνοιγαν νέα τμήματα για τα μέσα του έτους, από τους δημόσιους σταθμούς είχαμε ήδη αποκλειστεί λόγω εισοδηματικών κριτηρίων και μέσα σε όλο αυτό το αδιέξοδο ακούγαμε την υποτίμηση στις φωνές των διαφόρων επαγγελματιών του χώρου της προσχολικής εκπαίδευσης: Αργήσατε. Λες και θέλαμε να εγγράψουμε το παιδί στο Eton και μας είχαν φάει τις θέσεις τα παιδιά των άλλων βασιλικών οικογενειών και tech δισεκατομμυριούχων.
Στο μέτωπο της αναζήτησης νταντάς, η κατάσταση ήταν εξίσου δύσκολη. Είναι ένα επάγγελμα που δεν αμείβεται για κανέναν λόγο όπως του αξίζει. Ενίοτε, όμως, οι χρηματικές -και άλλες- απαιτήσεις των υποψηφίων ήταν υπερβολικές. Και το χειρότερο είναι ότι αυτές οι γυναίκες, προκειμένου να αποκτήσουν κάτι αυτονόητο, δηλαδή μια θέση εργασίας, και να κάνουν το «πακέτο» τους πιο ελκυστικό, προσφέρονταν, χωρίς καμία υποχρέωση, να κάνουν ένα σωρό δουλειές στο σπίτι, από αυτές που δεν είχαν καμία σχέση με τη φύλαξη του παιδιού.
Μέσα σε όλο αυτό το αδιέξοδο ακούγαμε την υποτίμηση στις φωνές των διαφόρων επαγγελματιών του χώρου της προσχολικής εκπαίδευσης: Αργήσατε. Λες και θέλαμε να εγγράψουμε το παιδί στο Eton και μας είχαν φάει τις θέσεις τα παιδιά των άλλων βασιλικών οικογενειών και tech δισεκατομμυριούχων.
Σε αυτό το σημείο, και μετά την πάροδο πολύτιμων μηνών, συνειδητοποίησα την τάξη μεγέθους της έλλειψης κοινωνικού κράτους, ειδικά όταν είδα στη γειτονιά μου μια αφίσα που εξηγούσε ότι δύο από τους τρεις δημοτικούς βρεφονηπιακούς σταθμούς θα έκλειναν σύντομα λόγω μη συμμόρφωσης στη νομοθεσία – κάτι για το οποίο ήταν υπεύθυνοι αποκλειστικά δημόσιοι φορείς. Με αυτά τα δεδομένα, το μόνο που μπορούσα να κάνω ήταν να συνεχίσω την αναζήτηση εξωτερικής βοήθειας με κάθε τρόπο. Κι αυτό, χωρίς να υπάρχει καμία απολύτως πηγή βοήθειας σε ακτίνα 500 χλμ.
Σε προσωπικό επίπεδο, παράλληλα με όλα τα παραπάνω, θυμήθηκα ότι δεν μπορούσα -και, κυρίως, δεν επιθυμούσα- να πηγαίνω στη δουλειά μου με τα ίδια λαδωμένα φούτερ και ξανάνοιξα την ντουλάπα μου, για να συνειδητοποιήσω ότι τα μισά δεν μου χωρούσαν -ήταν είτε μεγάλα είτε μικρά- και, κυρίως, ότι, αν αυτά ήταν τα ρούχα μου, πριν γεννήσω ήμουν κάποια άλλη, όχι τελείως διαφορετική, αλλά ούτε και ίδια· αυτό ακόμα το ψάχνω. Έκανα ένα συμμάζεμα τύπου Marie Kondo, συνδυασμό τού «αν μου προκαλεί χαρά και αν μου κουμπώνει» και την Κυριακή πριν επιστρέψω στο γραφείο πίστευα ότι ήμουν έτοιμη. Στο ενδιάμεσο είχαμε βρει βρεφονηπιακό σταθμό και νταντά, ωστόσο το άγχος της εύρεσης αντικαταστάθηκε από αυτό της προσαρμογής του παιδιού στις νέες συνθήκες και σίγουρα εσαεί θα αντικαθίσταται από κάποιου άλλου είδους άγχος.
Συνειδητοποίησα την τάξη μεγέθους της έλλειψης κοινωνικού κράτους, ειδικά όταν είδα στη γειτονιά μου μια αφίσα που εξηγούσε ότι δύο από τους τρεις δημοτικούς βρεφονηπιακούς σταθμούς θα έκλειναν σύντομα λόγω μη συμμόρφωσης στη νομοθεσία – κάτι για το οποίο ήταν υπεύθυνοι αποκλειστικά δημόσιοι φορείς.
Ετσι είναι η μητρότητα, θα πουν κάποιοι. Και αναρωτιέμαι από πότε θεωρείται φυσιολογικό το να μην υπάρχουν υποδομές που θα μπορούσαν να ελαφρώσουν τους γονείς από τα νέα τους βάρη, όταν ταυτόχρονα όλοι εκεί έξω κόπτονται για την υπογεννητικότητα. Ισως θέλουν να μας πουν εμμέσως να παίρνουμε μαζί μας τα παιδιά στη δουλειά, δίνοντας μια οριστική, ολιστική λύση σε όλα τα παραπάνω προβλήματα. «Ελα μικρέ, σήκω, θα χάσουμε το λεωφορείο».
