Περίπου 20 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας 12 έως 17 ετών, σχεδόν δηλαδή 1 στα 5, υπέστησαν τουλάχιστον μία μορφή σεξουαλικής εκμετάλλευσης ή κακοποίησης με τη χρήση της τεχνολογίας μέσα σε έναν χρόνο, σε 21 χώρες, σύμφωνα με νέα έκθεση της UNICEF.
Η έκθεση Through Children’s Eyes: How Digital Technologies Enable Child Sexual Abuse συνδυάζει μαρτυρίες παιδιών με μία από τις μεγαλύτερες διαθέσιμες βάσεις δεδομένων ερευνών για το θέμα. Τα στοιχεία αποκαλύπτουν την έκταση της σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης παιδιών, τόσο στο διαδίκτυο όσο και εκτός αυτού, η οποία διευκολύνεται από την τεχνολογία.
Σύμφωνα με την έκθεση, περισσότερα από 15 εκατομμύρια παιδιά εκτέθηκαν σε ανεπιθύμητο σεξουαλικό περιεχόμενο, 9 εκατομμύρια κλήθηκαν να συμμετάσχουν σε σεξουαλικές συζητήσεις ή να στείλουν σεξουαλικές εικόνες παρά τη θέλησή τους, ενώ 4 εκατομμυρίων παιδιών σεξουαλικές εικόνες τους κοινοποιήθηκαν, χωρίς τη συγκατάθεσή τους. Ωστόσο, οι ειδικοί αναφέρουν ότι η πραγματική έκταση του προβλήματος είναι πιθανότατα πολύ μεγαλύτερη, καθώς πολλά παιδιά δεν αναφέρουν όσα έχουν υποστεί.
«Η έκθεση αποκαλύπτει μια οδυνηρή πραγματικότητα. Περισσότερα από 20 εκατομμύρια παιδιά στις χώρες που μελετήθηκαν εκτέθηκαν σε ανεπιθύμητο σεξουαλικό περιεχόμενο ή σεξουαλική εκμετάλλευση στο διαδίκτυο, συχνά στους ψηφιακούς χώρους όπου μαθαίνουν, παίζουν και επικοινωνούν με τους φίλους τους», δήλωσε η Εκτελεστική Διευθύντρια της UNICEF, Catherine Russell.
«Αυτές οι εμπειρίες προκαλούν σοβαρή συναισθηματική και ψυχική επιβάρυνση. Πολλά παιδιά υποφέρουν σιωπηλά, χωρίς να γνωρίζουν πού μπορούν να απευθυνθούν για βοήθεια. Δεν μπορούμε να μείνουμε αμέτοχοι».
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Τα social media και η εκμετάλλευση της εμπιστοσύνης των παιδιών
Σχεδόν το 60% των περιστατικών σημειώθηκε σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, όπως Facebook, Instagram, Snapchat, TikTok και WhatsApp. Ένα ακόμη 14% των περιστατικών καταγράφηκε σε διαδικτυακά παιχνίδια, με τις δυνατότητες και τον σχεδιασμό των πλατφορμών να χρησιμοποιούνται για την εκμετάλλευση της εμπιστοσύνης των παιδιών.
Στο Μαυροβούνιο, περισσότερο από το 80% των περιστατικών που καταγγέλθηκαν συνδέονταν με πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, ενώ στην Κολομβία το αντίστοιχο ποσοστό ξεπερνούσε το 50%.
Στις χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα, το 57% των περιστατικών αφορούσε κάποιον που το παιδί ήδη γνώριζε, όπως συνομηλίκους, συντρόφους, φίλους ή μέλη της οικογένειας – στατιστικό που αμφισβητεί την αντίληψη ότι η διαδικτυακή κακοποίηση προέρχεται κυρίως από αγνώστους.
Παράλληλα, το 38% των παιδιών ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με τον δράστη μέσω διαδικτύου. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η κακοποίηση μπορεί να διευκολυνθεί μέσω ψεύτικων λογαριασμών και ιδιωτικών μηνυμάτων.
Συναισθήματα ντροπής και απομόνωση
Η σεξουαλική εκμετάλλευση και κακοποίηση μέσω της τεχνολογίας μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες στην ψυχική κατάσταση των παιδιών, στην αίσθηση ασφάλειας και στην εμπιστοσύνη τους προς τους άλλους.
Στις συνεντεύξεις της έρευνας, τα παιδιά περιέγραφαν συχνά συναισθήματα φόβου, ντροπής, σύγχυσης και απομόνωσης. Πολλά δυσκολεύονταν να κατανοήσουν τι ακριβώς είχε συμβεί ή πού μπορούσαν να απευθυνθούν για βοήθεια.
«Δεν ήξερα πώς να αντιδράσω… Ήμουν λίγο σε σοκ», δήλωσε μια νεαρή γυναίκα από τη Δομινικανή Δημοκρατία, αναφερόμενη στην εμπειρία της όταν ιδιωτικές εικόνες της κοινοποιήθηκαν χωρίς τη συγκατάθεσή της, σε ηλικία 14 ετών.
Μια άλλη συμμετέχουσα στην έρευνα, περιγράφοντας μια παρόμοια εμπειρία, είπε ότι ένιωθε «σαν το πιο χρησιμοποιημένο, το πιο βρόμικο, το χειρότερο άτομο».
Τα παιδιά που είχαν βιώσει σεξουαλική εκμετάλλευση ή κακοποίηση μέσω της τεχνολογίας είχαν τέσσερις φορές περισσότερες πιθανότητες να αναφέρουν σκέψεις ή συμπεριφορές αυτοκτονίας και αυτοτραυματισμού, ενώ παρουσίαζαν και υψηλότερα επίπεδα άγχους.
Στο Μεξικό και τη Βόρεια Μακεδονία, για παράδειγμα, ο κίνδυνος σκέψεων ή συμπεριφορών αυτοκτονίας ήταν πάνω από οκτώ φορές υψηλότερος μεταξύ των παιδιών που είχαν υποστεί κακοποίηση. Στο Πακιστάν, ο κίνδυνος αυτοτραυματισμού ήταν πάνω από επτά φορές υψηλότερος.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Πολλά περιστατικά δεν καταγγέλονται
Περισσότερο από το 40% των περιστατικών κακοποίησης μέσω της τεχνολογίας δεν γνωστοποιήθηκε ποτέ σε κανέναν, ενώ λιγότερο από το 1% καταγγέλθηκε στις αρχές, όπως στην αστυνομία, σε κοινωνικούς λειτουργούς ή σε γραμμές βοήθειας. Σε ορισμένες χώρες τα ποσοστά που δεν αποκαλύπτονται ήταν ακόμη υψηλότερα. Στην Αρμενία, για παράδειγμα, περισσότερα από τα μισά περιστατικά δεν γνωστοποιήθηκαν ποτέ σε κανέναν.
Ο συχνότερος λόγος για τον οποίο τα παιδιά παρέμεναν σιωπηλά ήταν ότι δεν γνώριζαν πού να απευθυνθούν ή σε ποιον να μιλήσουν.
Οι προτάσεις για περισσότερη προστασία
Τα ευρήματα δείχνουν την ανάγκη για άμεση δράση από τις κυβερνήσεις, τις εταιρείες τεχνολογίας και άλλους αρμόδιους φορείς, ώστε να ενισχυθεί η προστασία των παιδιών στην ψηφιακή εποχή. «Όλοι μας, συμπεριλαμβανομένων των κυβερνήσεων και των εταιρειών τεχνολογίας, πρέπει να κάνουμε περισσότερα για να προστατεύσουμε τα παιδιά στο διαδίκτυο», δήλωσε η Catherine Russell.
Η UNICEF με στόχο την προστασία των ανήλικων χρηστών ζητά ασφαλέστερες ψηφιακές πλατφόρμες, ισχυρότερο νομικό πλαίσιο, ώστε οι αρχές να μπορούν να αντιμετωπίζουν νέες μορφές κακοποίησης, αξιόπιστα συστήματα καταγγελιών και υποστήριξης, στα οποία τα παιδιά θα αισθάνονται ασφαλή να απευθυνθούν, μεγαλύτερη στήριξη από οικογένειες, σχολεία και κοινότητες, ώστε η ευθύνη για την προστασία να μην μεταφέρεται στα ίδια τα παιδιά, μείωση των οικονομικών ευάλωτων σημείων που μπορεί να εκμεταλλεύονται οι δράστες και αντιμετώπιση κοινωνικών και έμφυλων αντιλήψεων που κανονικοποιούν τη σεξουαλικοποίηση των κοριτσιών και στιγματίζουν τα θύματα σεξουαλικής βίας.
