Με το νέο της μυθιστόρημα, «Η οργή των μικρών ανθρώπων» (εκδ. Πατάκη), η Λεία Βιτάλη καταπιάνεται με μια από τις σκοτεινές και ελάχιστα φωτισμένες σελίδες της Ελληνικής Επανάστασης: τη δολοφονία του Πάνου Κολοκοτρώνη και το ανεξιχνίαστο παρασκήνιο που ακολούθησε.
Βραβευμένη πεζογράφος, θεατρική συγγραφέας και σεναριογράφος με μακρά πορεία -από τα «Ματωμένα Χώματα» στην τηλεόραση μέχρι την «Ελεύθερη Κατάδυση» στον κινηματογράφο-, η ίδια προσεγγίζει το 1821 με μια καθαρά ανθρωποκεντρική και ασυνήθιστη ματιά. Αφήνοντας πίσω τις στεγνές στρατιωτικές καταγραφές, φωτίζει τον Γέρο του Μωριά όχι μόνο ως στρατηλάτη, αλλά ως έναν πονεμένο πατέρα, έναν ερωτικό άντρα και έναν άνθρωπο καθοδηγούμενο από το πένθος και την οργή.
Mε αφορμή τη συμπλήρωση της επετείου της δολοφονίας του Πάνου Κολοκοτρώνη τον Νοέμβριο, η Λεία Βιτάλη μιλά για τις πολύμηνες ιστορικές έρευνες που προηγήθηκαν, τις ξένες και ελληνικές δολοπλοκίες γύρω από την εξουσία, τις γυναικείες οπτικές στις επαναστάσεις και το κόστος του να βυθίζεσαι για χρόνια σε μια απαιτητική, αληθινή ιστορία.
Ως γυναικά συγγραφέας πώς προσεγγίσατε την εμβληματική μορφή του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη και την αντίδρασή του στην ύπουλη δολοφονία του γιου του Πάνου που έχει μείνει ακόμη ανεξιχνίαστη και αποτελεί το κεντρικό μοτίβο του νέου σας βιβλίου «Η οργή των μικρών ανθρώπων»;
Ως γνωστόν οι γυναίκες βλέπουμε με διαφορετική οπτική τις επαναστάσεις και τους πολέμους στο βαθμό που δεν συμμετέχουμε ενεργά σε αυτά. Έτσι και ως γυναίκα συγγραφέας βλέπω διαφορετικά τους ήρωες. Η οπτική μου είναι ανθρωποκεντρική. Ο Κολοκοτρώνης ήταν για μένα πρώτα από όλα άνθρωπος και ως άνθρωπο τον προσέγγισα νιώθοντας τον πόνο που τον διακατείχε για την απώλεια του γιου του. Έτσι νομίζω ότι έδωσα μια διαφορετική εξιστόρηση της ελληνικής επανάστασης μέσα από τα συναισθήματα, το όραμα και την οργή των μικρών ανθρώπων και του Κολοκοτρώνη.
Υπάρχουν πλευρές της προσωπικότητάς του που θεωρείτε ότι αναδεικνύονται διαφορετικά μέσα από μια γυναικεία ματιά;
Ναι εγώ είδα στον Κολοκοτρώνη εκτός από τον οργισμένο επαναστάτη και μεγάλο οραματιστή στρατηλάτη, τον πονεμένο και κατατρεγμένο πατέρα, τον λάτρη και σεβάσμιο των γυναικών και τον γλεντόκοπο και ερωτικό άντρα. Και αυτόν ήθελα να αναδείξω με έναν τρόπο που δεν έχει παρουσιαστεί μέχρι σήμερα.
Τι σας ώθησε να ασχοληθείτε με την δολοφονία του Πάνου Κολοκοτρώνη και τι ανακαλύψατε μέσα από την έρευνά σας;
Η δολοφονία του Πάνου, αν και δεν είναι ευρέως γνωστή, αποτελεί ένα κομβικό σημείο της επανάστασης όπου μέσα από αυτήν μού αποκαλύφθηκαν οι δολοπλοκίες και οι μυστικές συμφωνίες ελληνικών και ξένων δυνάμεων για την εξουσία της νέας χώρας, οι αιτίες των εμφύλιων, εν μέσω της επανάστασης, και οι ευρωπαϊκές επεμβάσεις. Ένας συγγραφέας κατά τη γνώμη μου πρέπει να έχει την τόλμη να αποκαλύπτει όσα προσπερνιούνται από την επίσημη αφήγηση της ιστορίας και αυτό προσπάθησα να κάνω.
Ο Νοέμβριος, μήνας που συνδέεται με την επέτειο της δολοφονίας του Πάνου Κολοκοτρώνη, αποτελεί μια ιδιαίτερη αφορμή να επιστρέψουμε σε αυτή την ιστορία. Γιατί πιστεύετε ότι ένα γεγονός από το παρελθόν μπορεί να αποκτήσει ξανά σημασία στο σήμερα;
Πιστεύω ότι πάντα στο παρελθόν βρίσκονται οι αιτίες που διαμόρφωσαν το παρόν μας και θα διαμορφώσουν και το μέλλον μας. Μπορεί να μην έχουμε τη δυνατότητα να αλλάξουμε το παρελθόν αλλά ίσως γνωρίζοντάς το να μπορούμε να ξεφύγουμε από τις παγίδες του στο μέλλον με διορθωτικές κινήσεις .
Όταν μιλάμε για την Ελληνική Επανάσταση, συνήθως θυμόμαστε στρατηγούς, μάχες και πολιτικές συμφωνίες. Πιστεύετε ότι έχουμε αδικήσει τις γυναίκες της εποχής, αφήνοντας σε δεύτερο πλάνο τις θυσίες, τις απώλειες και τη συμβολή τους στον Αγώνα;
Απόλυτα. Οι γυναίκες μπορεί να μην σήκωσαν τα όπλα, αν και σε πολλές περιπτώσεις έγινε και αυτό, βρίσκονταν όμως πάντα στα μετόπισθεν ως εμψυχώτριες, σημαντικά στηρίγματα στην τόλμη όσων πολεμούσαν. Ας μην ξεχνάμε ωστόσο την Μπουμπουλίνα τη Μαντώ και τόσες άλλες.
Η μητρότητα και η πατρότητα έχουν κοινό πυρήνα την αγάπη και τον φόβο της απώλειας, αλλά συχνά εκφράζονται διαφορετικά λόγω κοινωνικών προσδοκιών. Πώς φαντάζεστε ότι θα βίωνε μια μητέρα της εποχής εκείνης την ίδια τραγωδία που βιώνει ο Κολοκοτρώνης;
Η οδύνη και για τους δυο είναι η ίδια διότι και οι δυο είναι άνθρωποι. Η διαφορά είναι ότι ο άντρας μπορεί να κάνει την οδύνη του πράξη, να πολεμήσει, να εκδικηθεί ενώ η γυναίκα, τουλάχιστον εκείνη την εποχή υπέμενε μαρτυρικά τον πόνο έχοντας σαν εκτόνωση ψυχής τα μοιρολόγια.
Η συγγραφή απαιτεί μοναχικότητα, πειθαρχία και μεγάλη συναισθηματική διαθεσιμότητα. Πώς προστατεύετε τον προσωπικό σας χώρο και την ψυχική σας ισορροπία όταν βυθίζεστε για μεγάλο διάστημα σε μια απαιτητική ιστορία;
Αναλώνομαι και δεν προστατεύομαι. Η συγγραφή του βιβλίου μαζί με την ιστορική έρευνα διάρκεσε πέντε χρόνια. Μέσα σε αυτά τα χρόνια ταυτίστηκα με τους ήρωες μου και ταξίδεψα στην εποχή. Έκλαψα, αγωνιούσα, οργίστηκα, ερωτεύτηκα, τους ένοιωσα κομμάτι του εαυτού μου και για όλο αυτό τον καιρό ξυπνούσα, έτρωγα, κοιμόμουν, ζούσα μαζί τους. Όταν γράφω δεν προστατεύομαι γιατί θα πάψω να είμαι αληθινή. Με ρωτήσανε πρόσφατα πώς γίνεται κανείς συγγραφέας, η απάντηση είναι ότι αυτός που θέλει να γίνει συγγραφέας πρέπει να έχει τη δύναμη να ζει σαν συγγραφέας.
