Το photocall πριν την πρεμιέρα της ταινίας Mémoire de fille στο πλαίσιο του 79ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών ήταν συγκινητικό. Η 86χρονη κάτοχος βραβείου Νομπέλ Λογοτεχνίας Annie Ernaux πόζαρε στο φακό δίπλα με την ηθοποιό και σκηνοθέτιδα Judith Godrèche, η οποία αποφάσισε να μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη το ομότιτλο μυθιστόρημα της συγγραφέα που εκδόθηκε για πρώτη φορά το 2016.
Η Ernaux αποφάσισε εξήντα σχεδόν χρόνια μετά από το μοιραίο για εκείνη καλοκαίρι του 1958 να εκθέσει στο κοινό την εμπειρία της από την ενηλικίωσή της και τη ζωή στην κατασκήνωση, όπου είχε την πρώτη της ολοκληρωμένη ερωτική εμπειρία. «Η μεγάλη ανάμνηση της ντροπής» είναι μια φράση από το βιβλίο της Ernaux (Εκδόσεις Μεταίχμιο, Μετάφραση Ρίτας Κολαΐτη), που χαρακτηρίζει το περιεχόμενό του, το ταξίδι της πρωταγωνίστριας προς την ανεξαρτητοποίηση από την οικογένειά της και τις δυσάρεστες εκπλήξεις που η μοίρα επιφυλάσσει συχνά στις γυναίκες που αντιμετωπίζονται από την πατριαρχικά δομημένη κοινωνία ως αντικείμενα. Η μνήμη διαδραματίζει καίριο ρόλο στην αφήγηση, και στο πλαίσιό της μπορεί πλέον να ελέγξει τα γεγονότα, έχοντας αφήσει πίσω της πολλά προσχέδια βιβλίων στα οποία είχε σημειώσει τον αριθμό 58, ίσως σκοπεύοντας να συμπεριλάβει σε αυτά την ιστορία της. Τελικά αυτή χώρεσε αλλού και, το 2020, 4 χρόνια μετά την έκδοση του βιβλίου στη Γαλλία, η Ernaux αναφέρθηκε για πρώτη φορά στη σεξουαλική εμπειρία που είχε ως βιασμό, στο πλαίσιο ενός ραδιοφωνικού ντοκιμαντέρ του France Culture.
Η Judith Godrèche, πριν από δύο χρόνια, κατηγόρησε τον σκηνοθέτη Benoît Jacquot για μια σειρά από σεξουαλικά αδικήματα που υπέστη από εκείνον όσο ήταν στην εφηβεία, ενώ το ίδιο έκανε και για τον σκηνοθέτη Jacques Doillon. Η ιστορία προχώρησε, με τον εισαγγελέα να ασκεί δίωξη ενάντια στον Jacquot, ενώ ο Doillon προσήχθη στο αστυνομικό τμήμα και στη συνέχεια κατέθεσε μήνυση για συκοφαντική δυσφήμηση ενάντια στην Godrèche. Στο πλευρό της στάθηκαν κι άλλες γυναίκες από το χώρο του θεάματος, που ομοίως υποστήριξαν ότι είχαν υποστεί παρενοχλήσεις από τους δύο άντρες. Η υπόθεση βρίσκεται σε μια δικαστική limbo, καθόσον έχουν περάσει πολλά χρόνια από τον φερόμενο χρόνο τέλεσης των αδικημάτων, συνεπώς τίθενται ζητήματα παραγραφής, ωστόσο η γαλλική show business βίωσε μια τεράστια αναταραχή με αφορμή τις κατηγορίες της Godrèche, η οποία είναι πλέον μία από τις πιο εξέχουσες φυσιογνωμίες του γαλλικού #MeToo. Μάλιστα, χάρη και στις ενέργειες της ίδιας, το γαλλικό Κοινοβούλιο υπερψήφισε τη δημιουργία μιας επιτροπής έρευνας σεξουαλικών αδικημάτων στον τομέα της κουλτούρας.
View this post on Instagram
Το Mémoire de fille διαγωνίζεται στο πλαίσιο της κατηγορίας Ένα Κάποιο Βλέμμα, βραβείο που κατέχει και ο Γιώργος Λάνθιμος για τον Κυνόδοντα και αφορά σε δημιουργίες που βρίσκονται εκτός νόρμας. Η ταινία έλαβε καλές κριτικές, τόσο για τη σκηνοθεσία της, όσο και για την ερμηνεία της νεαρής Tess Barthélemy, κόρης της σκηνοθέτιδας, που υποδύεται την Ernaux σε νεαρή ηλικία. Η υπόθεση εστιάζει στη ζωή της πρωταγωνίστριας στην κατασκήνωση, όπου καλείται να αφήσει πίσω της το αυστηρό θρησκευτικό πλαίσιο στο οποίο μεγάλωσε (με κάποιες ελευθερίες που της παρείχε η μητέρα της, όπως περιγράφει σε άλλα βιβλία της με μεγαλύτερη λεπτομέρεια) και να αφεθεί στη μετάβαση προς την ενήλικη ζωή. Το περιβάλλον δεν βοηθάει καθόλου, καθώς ανάμεσα στα υπόλοιπα κορίτσια υπάρχουν κλίκες, ενώ σύντομα θα τραβήξει το ενδιαφέρον της νεαρής κοπέλας ο γόης της παρέας, που κάθε καλοκαίρι βάζει στο μάτι το εκάστοτε νέο κορίτσι που έρχεται στις εγκαταστάσεις ως εργαζόμενη.
Η Godrèche μίλησε μετά την παρουσίαση της ταινίας στο κοινό, παρουσία της Ernaux, στέλνοντας ένα ισχυρό μήνυμα σε όλες τις γυναίκες, ως προς τη σημασία της αλληλεγγύης και του συνεχούς αγώνα.
«Η νομιμότητα είναι ένα ζήτημα που μερικές φορές παραμένει σε εκκρεμότητα για μια ζωή.
Όπως γνωρίζετε, οι γυναίκες δεν έχουν σταματήσει να αγωνίζονται, ξανά και ξανά, για να διατηρήσουν, μερικές φορές με κίνδυνο της ζωής τους, τη νόμιμη ιδιότητά τους ως υποκείμενα.
Η βία είναι αυτή που επιδιώκει να μας μετατρέψει σε αντικείμενα. Αντιμέτωπες με αυτό, η δύναμή μας έγκειται στην πάλη για να υπάρχουμε ως ελεύθερα υποκείμενα.
Αυτό μας λένε τα βιβλία σου, Annie. Και αυτό προσπάθησα να δείξω … να ζωντανέψω σε αυτή την ταινία.
Annie, μέσα από το έργο σου και τη δέσμευσή σου, συμμετέχεις ακούραστα σε αυτή τη συνεχή και απαραίτητη επανάσταση. Σε ευχαριστώ. Η εμπιστοσύνη σου με τιμά και με εμπνέει σε αντάλλαγμα. Η ομάδα μου δεν είναι όλη εδώ απόψε, αλλά θα ήθελα να σε ευχαριστήσω εκ μέρους τους. Για άλλη μια φορά, και ίσως ακούσια, κατάφερες να μας φέρεις κοντά. Σε ευχαριστώ, Annie», είπε η 54χρονη σκηνοθέτιδα.
«Ελπίζω να συγκινηθείτε όπως εγώ την πρώτη φορά που την είδα», δήλωσε η Ernaux, παίρνοντας το λόγο αμέσως μετά την Godrèche.
View this post on Instagram
Όπως φαίνεται, ταινία, σενάριο, σκηνοθεσία και μοντάζ «δένουν γερά» μεταξύ τους, μεταδίδοντας στον θεατή την αίσθηση του πώς είναι να θεωρείς ότι «έτσι είναι η ζωή», αν είσαι νεαρό κορίτσι, ως μια κοινωνική επιταγή που πρέπει να εξαργυρώσεις με τίμημα, μεταξύ άλλων, την ψυχική σου υγεία.
Το Mémoire de fille θα κάνει πρεμιέρα στη Γαλλία στα τέλη Σεπτεμβρίου, ενώ για την Ελλάδα δεν έχουμε ακόμα σχετική πληροφόρηση.
