Μόλις εγκαινιάστηκε στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ) η πρώτη ατομική έκθεση στην Ελλάδα της Barbara Kruger, της εμβληματικής Αμερικανίδας καλλιτέχνιδας που σχολιάζει τη σύγχρονη κουλτούρα μέσα από έργα που συνδυάζουν την εικαστική και τη γραπτή γλώσσα. Με τίτλο «Άτιτλο (Περηφάνια και Περιφρόνηση)», «Untitled (Pride and Contempt)», περιλαμβάνει δεκατρία νέα έργα μεγάλης κλίμακας ειδικά σχεδιασμένα για τον δημόσιο χώρο του ΚΠΙΣΝ και θα διαρκέσει έως την 1η Νοεμβρίου 2026.
Πυρήνας της, μια τοιχογραφία μήκους 90 μέτρων στο κτίριο της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, στην οποία αποτυπώνεται με αιχμηρό τόνο η φράση «Πρόσεξε τη στιγμή που η περηφάνια γίνεται περιφρόνηση». Στην απέναντι πλευρά του Καναλιού του ΚΠΙΣΝ ορθώνονται μεγάλες μεταλλικές κατασκευές με τολμηρά μηνύματα, διάσπαρτες στην Εσπλανάδα. Μία ακόμα έκθεση στον δημόσιο χώρο του ΚΠΙΣΝ με διεθνές καλλιτεχνικό στίγμα.
Η κινητήρια δύναμη της καλλιτεχνικής πρακτικής της Kruger ήταν εξαρχής να απευθυνθεί άμεσα στο κοινό. Η δημιουργός, με μια πορεία που εκτείνεται σε περισσότερες από πέντε δεκαετίες, έχει διαμορφώσει ένα ιδιαίτερο και διεισδυτικό ύφος που διερευνά τις ιεραρχίες της εξουσίας, το φαινόμενο του καταναλωτισμού, καθώς και τις έννοιες της αλήθειας και της κοινωνικής ευθύνης. Βαθιά επηρεασμένη από την εμπειρία της στον χώρο της γραφιστικής, χρησιμοποιεί τον γραπτό λόγο και το design ως εργαλεία πολιτικής και κοινωνικής κριτικής.
Η δημιουργός, με μια πορεία που εκτείνεται σε περισσότερες από πέντε δεκαετίες, έχει διαμορφώσει ένα ιδιαίτερο και διεισδυτικό ύφος που διερευνά τις ιεραρχίες της εξουσίας, το φαινόμενο του καταναλωτισμού, καθώς και τις έννοιες της αλήθειας και της κοινωνικής ευθύνης.
Στη νέα έκθεση στο ΚΠΙΣΝ, σε επιμέλεια της Κατερίνας Σταθοπούλου, τα έργα της παρουσιάζονται για πρώτη φορά στην ελληνική γλώσσα, δημιουργώντας έναν ενεργό διάλογο με το κοινό της χώρας μας. Φράσεις όπως «Το κακό είναι καλό», «Ο πρώτος είναι τελευταίος» και «Όλα επιτρέπονται» προσλαμβάνουν διαφορετικά νοήματα, ανάλογα με τη χρονική συγκυρία και τα προσωπικά βιώματα του καθενός. Με τις χαρακτηριστικές έντονες χρωματικές αντιθέσεις, σχολιάζουν με οξύτητα το σύγχρονο κοινωνικοπολιτικό περιβάλλον της Ευρώπης: την πόλωση, την ενίσχυση ακραίων ιδεολογιών και την αβεβαιότητα που προκύπτει από οικονομικές, μεταναστευτικές και γεωπολιτικές εντάσεις. Η έκθεση λειτουργεί ως πρόκληση και κάλεσμα προς το κοινό να αναστοχαστεί τη θέση του στον δημόσιο χώρο και την κοινωνία, θέτοντας στο επίκεντρο το ερώτημα του ποιος έχει φωνή και πώς αυτή χρησιμοποιείται.
Για την Barbara Kruger
Η Barbara Kruger γεννήθηκε το 1945 στο Νιου Τζέρσεϊ των ΗΠΑ και σήμερα ζει και εργάζεται στο Λος Άντζελες και τη Νέα Υόρκη. Το έργο της έχει παρουσιαστεί σε κορυφαία μουσεία και ιδρύματα παγκοσμίως, μεταξύ άλλων στο Museum of Modern Art και το Whitney Museum of American Art στη Νέα Υόρκη, την Tate Modern στο Λονδίνο, το Centre Pompidou στο Παρίσι, και το Museum of Contemporary Art στο Λος Άντζελες.
Η εικαστικός καταφέρνει πάντα να βρίσκει νέους τρόπους να προσεγγίσει το κοινό, χρησιμοποιώντας από τα παραδοσιακά εικαστικά μέσα έως πολύπλοκα βίντεο, ηχητικά έργα και τεράστιες αρχιτεκτονικές εγκαταστάσεις σε δημόσιους χώρους. Τα έργα της μπορεί να εμφανίζονται σε περιοδικά και εφημερίδες, T-shirts, αφίσες, τσάντες, οθόνες LED, υπαίθριες πινακίδες σε λεωφορεία και σιδηροδρομικούς σταθμούς, καθώς και σε προσόψεις κτιρίων. Μέσα από άμεση και συχνά αιχμηρή γλώσσα, επιδιώκει έναν ενεργό διάλογο με το κοινό, θέτοντας στο επίκεντρο τον ρόλο του ατόμου στον δημόσιο χώρο και στη σύγχρονη κοινωνία.
Παράλληλες δράσεις
Με αφορμή την έκθεση σχεδιάστηκε και υλοποιείται ένα πλούσιο πρόγραμμα παράλληλων δράσεων (εργαστήρια, σχολικά και εκπαιδευτικά προγράμματα, συμπεριληπτικές ξεναγήσεις), που απευθύνεται τόσο σε παιδιά όσο και σε ενήλικες, και θα διαρκέσει μέχρι τον Νοέμβριο. Πρωταρχικός στόχος του είναι να ενισχύσει την κατανόηση και την εμβάθυνση στο έργο της Kruger και των θεματικών που αυτό αντανακλά, συστήνοντας τη σύγχρονη τέχνη και στο ευρύτερο κοινό. Στο πλαίσιο αυτό, πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία το preview της έκθεσης για το Συμβούλιο Νέων του ΚΠΙΣΝ (SNFCC Youth Council), καθώς και για μαθητές και μαθήτριες σχολείων.
Ακολουθεί το πρόγραμμα των παράλληλων δράσεων:
Εκπαιδευτικό εργαστήριο: Η εικόνα σε διαπραγμάτευση. Ασκήσεις στη διαλεκτική της εικόνας και του λόγου από τη δημιουργική ομάδα bend. 26/05, 16/06, 22/09, 18.30 – 20.30. Για ενήλικες και έφηβους από 15 ετών και άνω. Ελεύθερη είσοδος με σειρά προτεραιότητας.
Λέσχη Ακρόασης. Barbara Kruger: Untitled (Pride and Contempt). Ένας παράλληλος άξονας πρόσληψης των έργων της Barbara Kruger από τον Γιώργο Φλωράκη, ραδιοφωνικό παραγωγό και εμπνευστής της Λέσχης Ακρόασης. 07/05, 18/06, 09/07, 24/09, 19.30 – 21.30. Για ενήλικες. Ελεύθερη είσοδος με σειρά προτεραιότητας.
Εικόνα Vs Λόγος: Εργαστήρια Οπτικού Ακτιβισμού από την εικαστικό Ράνια Μπέλλου, με βοηθό εργαστηρίου την εικαστικό Βασιλική Κουρουπάκη. 05/05, 09/06, 07/07, 08/09, 18.30-20.30. Για ενήλικες. Ελεύθερη είσοδος με σειρά προτεραιότητας.
Εικαστικά εργαστήρια για παιδιά από την εικαστικό Βίβιαν Εμμανουηλίδου. Λέξεις και εικόνες: Η φωνή μου σε αφίσα. 16/05, 04/07. Μεταξοτυπία για παιδιά: εκτυπώσεις με αποτύπωμα. 06/06, 05/09. 18.30-20.30. 7-11 ετών. Ελεύθερη είσοδος με σειρά προτεραιότητας
Συμπεριληπτικές ξεναγήσεις στην έκθεση. Με ακουστική περιγραφή και χρήση απτικών εργαλείων για επισκέπτες με και χωρίς αναπηρία, σε ημερομηνίες που θα ανακοινωθούν σύντομα. Εισηγήτρια: Καλλιόπη Γκίκα, σύμβουλος προσβασιμότητας-οδηγός έργων τέχνης για άτομα με προβλήματα όρασης.
Σχολικά Προγράμματα: Από τον Σεπτέμβριο, για μαθητές και μαθήτριες πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
Info
Barbara Kruger, «Άτιτλο (Περηφάνια και Περιφρόνηση)», «Untitled (Pride and Contempt)». Έκθεση στον δημόσιο χώρο του ΚΠΙΣΝ, Λεωφ. Συγγρού 364, Καλλιθέα, 28 Απριλίου – 1 Νοεμβρίου 2026. Είσοδος ελεύθερη, snfcc.org
Συντελεστές
Επιμέλεια έκθεσης: Κατερίνα Σταθοπούλου. Μετάφραση έργων στα ελληνικά: Νικόλας Γιατρομανωλάκης. Τεχνικός συντονισμός, ΚΠΙΣΝ: Ρούλα Κόκκοτα. Συντονισμός παραγωγής, ΚΠΙΣΝ: Χριστίνα Μαγειρία.
Το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) υποστηρίζει με δωρεά του την πλειονότητα των εκδηλώσεων του ΚΠΙΣΝ.
