Ήταν ένα ωραίο χειμωνιάτικο βράδυ στο Spiti Art Bar στον Κεραμεικό όταν με μεγάλη μου χαρά ανακάλυψα τους Alone Together Trio. Και με ακόμη μεγαλύτερη χαρά είδα ότι στα ντραμς βρισκόταν μία μουσικός, που έδινε το ρυθμό σε αυτό τον ζωντανό, γεμάτο εκπλήξεις και ανατροπές μουσικό διάλογο. Η Ευαγγελία Σταύρου, ντράμερ με ενεργή παρουσία στην ελληνική τζαζ σκηνή, γνωρίζει καλά πώς να συμμετέχει σε αυτόν τον διάλογο. Σε έναν μουσικό κόσμο όπου τα ντραμς εξακολουθούν να θεωρούνται από πολλούς ανδρική υπόθεση, εκείνη έχει βρει τον δικό της τρόπο να εκφράζεται μέσα από τα τύμπανα, τις μπαγκέτες και την ελευθερία του αυτοσχεδιασμού.
Αυτή την περίοδο, μάλιστα, κινείται ανάμεσα στη μουσική και το θέατρο. Από τις 11 Νοεμβρίου συμμετέχει με τους Kukuruznik Quartet, ένα jazz σχήμα με σχεδόν τρία χρόνια κοινής πορείας, στη μουσικοθεατρική παράσταση «As If – Αφιέρωμα στον Tennessee Williams», που παρουσιάζεται στο Studio Μαυρομιχάλη σε σκηνοθεσία Λάμπρου Γιώτη. Μαζί με τον Ορέστη Ζυρίνη στο σαξόφωνο, τον Νίκο Κορδέλη στην κιθάρα και τον Κωνσταντίνο Μεντζελόπουλο στο κοντραμπάσο, ερμηνεύουν ζωντανά την πρωτότυπη μουσική μιας παράστασης που συνδυάζει τέσσερα μονόπρακτα του σπουδαίου Αμερικανού συγγραφέα: «Προς Κατεδάφιση», «Μίλα μου σαν τη βροχή», «Δημοτικό Σφαγείο» και «Κύριος Πάρανταϊς», με την τζαζ να γίνεται αναπόσπαστο μέρος της αφήγησης. Με αφορμή όλες αυτές τις μουσικές συναντήσεις, μιλήσαμε μαζί της για τη γοητεία των κρουστών, τη δημιουργική ελευθερία της τζαζ, τη θέση των γυναικών πίσω από τα ντραμς, αλλά και για όλα εκείνα που συμβαίνουν όταν οι μουσικοί ανεβαίνουν στη σκηνή για να συναντηθούν με το κοινό. Όπως πολύ ωραία επισημαίνει η ίδια, σημασία έχει «Η τριβή στις συναναστροφές και το να παράγουμε έργο. Περνάμε πολύ χρόνο μόνοι σε ενασχόληση με τα μουσικά όργανα και κάπου είναι απαραίτητο να δημιουργείται σχέση, να βρίσκει ανταπόκριση η προσωπική δουλειά, πρώτα στις συναντήσεις μας με άλλους μουσικούς και έπειτα με τους ακροατές και το κοινό».
Τι θυμάσαι από την πρώτη φορά που κάθισες πίσω από ένα σετ ντραμς; Τι ήταν αυτό που σε γοήτευσε στον κόσμο των κρουστών; Ο ήχος, η ενέργεια ή μήπως η αίσθηση ελευθερίας που σου προσφέρουν;
Ένιωθα σίγουρα ενθουσιασμό, με όλα αυτά τα όργανα γύρω μου! Το ταμπούρο, τα πετάλια στη μπότα, το hi hat, τα τομ, τα πιατίνια… όλοι αυτοί οι ήχοι και οι δυνατότητες δημιουργίας, ήταν ένας ολόκληρος κόσμος εξερεύνησης, εκτόνωσης αλλά και ενδοσκόπησης κατά κάποιο τρόπο. Σίγουρα είναι ένα δυναμικό όργανο!
Γιατί τζαζ; Τι βρήκες σε αυτό το μουσικό είδος που δεν μπορούσες να βρεις κάπου αλλού;
Όλοι έχουμε μια διαδρομή, μια πορεία στον χρόνο,. Κανείς δεν γεννιέται κατασταλαγμένος σε ένα είδος μουσικής. Η αδελφή μου είναι τραγουδίστρια της Όπερας. Οπότε στο σπίτι υπήρχαν μουσικά ακούσματα. Από το Δημοτικό σχολείο υπήρχε -όπως μάλλον στους περισσότερους ανθρώπους- μια ανάγκη ας το πούμε επικοινωνίας με τη μουσική και ένας τρόπος έκφρασης μέσω του χορού ή των στίχων. Στο γυμνάσιο άρχισαν οι παρέες και αργότερα στο λύκειο, μέσα από βιώματα γύρω από την μουσική, ξεκίνησε η πραγματική ενασχόληση με τα όργανα. Η τζαζ ήρθε μετά τα 21 έτη ενώ είχαν προηγηθεί αλλά ακούσματα, από hip – hop, low bap, κλασικό ροκ, μέταλ, blues, όλα κυρίως με γνώμονα τις παρέες, την ενέργεια της μουσικής και τη διαδικασία ψαξίματος, το πού βρίσκομαι και το πώς νιώθω μέσα στην κοινωνία.
Η τζαζ μουσική στη φάση που βρίσκομαι τώρα μου δίνει μια διαφορετική ελευθερία,η οποία, για τον τρόπο που σκέφτομαι, δεν έχει τόσες ταμπέλες, δεν υπάρχει η ανάγκη να μιλήσει με στίχους – αν και πολλές φορές πολύ όμορφα το μπορεί. Είναι μια διαδικασία τόσο στο παίξιμο όσο και στην ακρόαση που με παραπέμπει σε πιο δημιουργική διαδρομή, που με τη σειρά της δίνει πάντα χώρο για καλύτερη επικοινωνία και προσωπική εξέλιξη που ενεργοποιείται τόσο εσωτερικά όσο και με την καθημερινή εξάσκηση.
Είναι σαν το διάβασμα των βιβλίων: όσες φορές και να έχεις διαβάσει ένα βιβλίο, υπάρχουν πάντα στιγμές που κάτι νέο ανακαλύπτεις γιατί κάτι το βλέπεις αλλιώς και μπορεί να ανοίξουν οι αισθήσεις σε κάποιον νέο ας το πούμε ορίζοντα. Οπότε έχω μείνει σε αυτή την διαδικασία της τζαζ γιατί βρίσκω τον χώρο να εκφράζομαι σε ένα μουσικό περιβάλλον που με διεγείρει και παράλληλα μου δημιουργεί συναισθηματική ασφάλεια. Υπάρχει μια εσωτερική ολοκλήρωση γιατί είναι σαν να μην μου λείπει κάτι και νιώθω ευγνωμοσύνη γι’ αυτό.
Το συγκρότημά σας ονομάζεται Alone Together Trio και οι δύο πρώτες λέξεις περιγράφουν υπέροχα τη τζαζ. Πώς ισορροπεί η δική σου ατομική έκφραση με τη συλλογική ταυτότητα του τρίο;
Οι Alone Together Trio είναι ένα σχήμα που υπάρχει και παίζει κοντά 10 χρόνια. Θα χαρακτήριζα τη διαδικασία σαν καρδιογράφημα! Με τα εύκολα, τα όμορφα και την διαφορετικότητα που συναντάμε στις σχέσεις που δημιουργούμε. Ο καθένας μας καλείται να ανταπεξέλθει στη δική του καθημερινότητα, έρχεται με τις δικές του προσωπικές αναζητήσεις και τελείως διαφορετικό background κ όμως υπάρχουν πολλά κοινά σημεία που μας συνδέουν, βρίσκουμε τον τρόπο να λύσουμε τις διαφορές και να επικοινωνήσουμε σε σκοπό να δημιουργήσουμε έναν μουσικό χώρο που μας αφορά και θέλουμε να τον μοιραστούμε μεταξύ μας αλλά και με φίλους και ακροατές σε live.
Η ιστορία της τζαζ είναι γεμάτη σπουδαίες γυναίκες, αλλά όταν τις σκεφτόμαστε, συνήθως μας έρχονται στο μυαλό τραγουδίστριες. Γιατί πιστεύεις ότι οι γυναίκες μουσικοί, και ιδιαίτερα οι ντράμερ, παραμένουν λιγότερο ορατές; Ποιες γυναίκες μουσικοί άνοιξαν δρόμους και για σένα;
Έχεις δίκιο. Είναι δύσκολο το επάγγελμα του μουσικού με πάρα πολλές απαιτήσεις και πρακτικές δυσκολίες. Δεν πιστεύω ότι οι γυναίκες είναι λιγότερο ορατές, αλλά το να αφοσιωθεί ένας άνθρωπος στη μουσική, ειδικά στην εποχή μας, απαιτεί θυσίες. Οπότε θεωρώ ότι έχει σημασία γιατί κάποιος ξεκινάει να κάνει κάτι και πως εξελίσσεται και το δουλεύει αυτό μέσα στην πορεία του. Δεν θέλω να μπω στην διαδικασία να διαχωρίσω τους μουσικούς σε γυναίκες και άντρες αν και δυστυχώς οι γυναίκες στον χώρο είναι λιγότερες. Παρ’ όλα αυτά όμως φυσικά υπάρχουν καλλιτέχνιδες που εκτιμώ, αγαπώ και θαυμάζω. Θα ξεχωρίσω από ντράμερ την Terri Lyne Carrington, φυσικά τις τραγουδίστριες Ella Fitzgerald ,Sarah Vaughan, Betty Carter, Samara Joy, την εξαιρετική κιθαρίστρια Eleonora Strino, τις πιανίστριες Toshiko Akiyoshi ,Geri Allen την τρομπετίστρια Ingrid Jensen και άλλες πολλές…
Έχεις νιώσει ποτέ ότι ο κόσμος βλέπει πρώτα μια γυναίκα ντράμερ και μετά μια ντράμερ; Ότι πρέπει να αποδείξεις την αξία σου πριν καν σε ακούσουν να παίζεις; Πόσο συχνά συναντάς ακόμη το στερεότυπο ότι τα ντραμς είναι ένα «ανδρικό» όργανο;
Ναι , σίγουρα υπάρχουν πολλά στερεότυπα αν και εξαρτώνται όλα πολύ από το πόσο σίγουρος είναι κάποιος για τον εαυτό του και αυτό που κάνει, όπως επίσης και από το να καταλαβαίνει τον χώρο που βρίσκεται, τους ανθρώπους με τους οποίους συνεργάζεται και σίγουρα από το κατά πόσο ανοιχτός μένει στην διαδικασία ώστε να επηρεάζεται από τις τρέχουσες συνθήκες. Γενικά οι άνθρωποι που είναι πιο ευαίσθητοι πρέπει να επεξεργάζονται δυστυχώς περισσότερο τις καταστάσεις αλλά τελικά αυτό που είναι να γίνει, γίνεται!
Ας καταρρίψουμε τον μύθο ότι ο ντράμερ είναι εκείνος που απλώς κρατάει τον ρυθμό για να μπορούν οι υπόλοιποι να παίζουν. Πόσο δημιουργικός, ακόμη και μελωδικός, μπορεί να είναι ο ρόλος του, ειδικά στη τζαζ;
Αρχικά την αίσθηση του ρυθμού την έχουμε όλοι, όποιο όργανο και να παίζουμε. Αυτό είναι το όμορφο, ότι βαδίζουμε όλοι σε ένα κοινό χώρο, αυτόν που δημιουργεί ο ρυθμός, η αρμονία και σχέσεις αυτών μεταξύ τους. Στα ντραμς έχεις την ενορχήστρωση, αντιδράς σε αυτό που ακούς, το αγκαλιάζεις, βοηθάς να βγει προς το κοινό η ενέργεια και η δυναμική της μουσικής.
Λένε ότι οι ντράμερ είναι οι πιο εκρηκτικές προσωπικότητες μιας μπάντας. Μύθος ή πραγματικότητα; Υπάρχει κάτι απελευθερωτικό στο να χτυπάς πράγματα για να δημιουργείς μουσική; Πόσο διαφορετικός άνθρωπος είσαι μακριά από τα τύμπανα;
Χαχα! Νομίζω ότι είναι μύθος! Η μουσική είναι μια πολύ όμορφη διαδικασία με πολύ βάθος. Προσωπικά έχω επιλέξει να είμαι κυρίως ένας άνθρωπος που παίζει και ασχολείται με τη μουσική περισσότερο από οτιδήποτε άλλο και όταν δεν συμβαίνει αυτό νομίζω ότι είμαι αρκετά μοναχική. Με μαγεύει η φύση, ένα καλό βιβλίο και η οικογένεια μου. Νομίζω ότι αυτό που είμαστε μας ακολουθεί ότι και να κάνουμε. Αυτό που με ενδιαφέρει και παλεύω είναι όσο γίνεται να είμαι παρούσα στις στιγμές. Εννοώ ότι είναι όμορφο να ασχολούμαστε με τους ανθρώπους και το περιβάλλον στο οποίο βρισκόμαστε μια δεδομένη στιγμή.
Παραδοσιακά, οι ντράμερ βρίσκονται στο πίσω μέρος της σκηνής, παρότι θεωρούνται η καρδιά της μπάντας. Σου αρέσει αυτή η θέση ή υπάρχουν στιγμές που θέλεις να βγεις μπροστά; Ποιο είναι το πιο εκνευριστικό στερεότυπο που έχεις ακούσει για τους ντράμερ;
Ναι! Μου αρέσει πάρα πολύ! Γιατί σίγουρα όλο ξεκινάει από μας. Πρώτον, μου αρέσει να παίζω, έπειτα αυτό που ισχύει είναι ότι παίζω για τη μουσική, για αυτό που ακούω και τελικά για τους ανθρώπους που βρίσκονται στον χώρο. Μου αρέσει ή ιδέα ότι η μουσική ταξιδεύει και υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής παρόλο που για τον καθένα μας έχει άλλες ερμηνείες. Στερεότυπο, ε; Δεν ξέρω! Δεν με έχει απασχολήσει ποτέ το θέμα φύλου μάλλον…
Έχοντας παρακολουθήσει την ελληνική τζαζ σκηνή από μέσα, πώς βλέπεις την εξέλιξή της; Υπάρχει πλέον περισσότερος χώρος για πειραματισμό και νέες φωνές; Τι θεωρείς ότι λείπει;
Χώρος για πειραματισμό υπάρχει, παιδιά με ανησυχίες υπάρχουν σίγουρα, δυνατότητες εκμάθησης επίσης, αλλά, δεν είναι ένα εμπορικό είδος η τζαζ. Θα μπορούσε να μπαίνει στα σπίτια περισσότερου κόσμου, αλλά αυτό έχει να κάνει με την εκπαίδευση, το κοινωνικό περιβάλλον, την πολιτική, την ψυχαγωγία και την σύμπραξη με άλλες τέχνες. Απλά δεν έχουμε όλοι την πολυτέλεια του χρόνου ώστε να αφήσουμε την τέχνη να αλληλεπιδράσει με την καθημερινότητά μας.
Αν η ζωή σου είχε soundtrack, θα ήταν ένα σταθερό, καθησυχαστικό beat ή ένα απρόβλεπτο τζαζ σόλο; Κι αν μπορούσες να καλέσεις έναν μουσικό από οποιαδήποτε εποχή να παίξει μαζί σου αυτό το soundtrack, ποιον θα διάλεγες;
Σίγουρα θα διάλεγα τον John Coltrane. Είναι πολλά τα στάδια της ζωής και διαφορετικά για τον καθένα, αλλά πιστεύω ότι υπάρχει μια πνευματική επικοινωνία με τον κόσμο και τη φύση. Οπότε θα ήταν κάτι που προϋποθέτει συνέπεια και διάθεση για εξερεύνηση.
*** Η παράσταση «As If – Αφιέρωμα στον Tennessee Williams» συνεχίζεται κάθε Τετάρτη και Πέμπτη στις 21.00 στο Studio Μαυρομιχάλη έως τις 30 Δεκεμβρίου 2026.
