Καμιά φορά, όταν έρχεσαι αντιμέτωπος με τον πόνο, την ανησυχία και το στρες των άλλων, ο εγκέφαλός σου διεγείρεται παραπάνω από όσο πρέπει, με αποτέλεσμα να αναζητάς ακόμα περισσότερο περιεχόμενο με το ίδιο ή παραπλήσιο αντικείμενο. Στην εποχή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, η παρορμητική κατανάλωση αρνητικού ειδησεογραφικού και άλλου περιεχομένου, που έχει ως σκοπό να ικανοποιήσει αυτή τη νεόκοπη ψηφιακή ανάγκη ονομάζεται doomscrolling και επηρεάζει ιδιαίτερα τα παιδιά, τους εφήβους και τους μετεφήβους.
Ο όρος εμφανίστηκε τη δεκαετία του 201ο και μετά την πανδημία της COVID-19 το φαινόμενο διογκώθηκε. Οι μελετητές του φαινομένου έχουν αποδείξει την άμεση σύνδεση της πρακτικής αυτής με την απόσπαση της προσοχής και την ψυχολογική επιβάρυνση, καθώς η κατανάλωση ειδήσεων που προκύπτουν μέσα από αυτή την πρακτική κρύβουν μέσα τους μια αίσθηση απειλής για το μέλλον. Συχνά το σκρολάρισμα γίνεται ψυχαναγκαστικά και αφορά σε περιεχόμενο που δεν σχετίζεται με κάποια επικείμενη καταστροφή, και πάλι όμως επιδρά αρνητικά στον ψυχισμό των παιδιών και των εφήβων, προκαλώντας τους ψηφιακή κόπωση, που μάλιστα δεν γίνεται άμεσα διακριτή, καθώς στη σημερινή εποχή θεωρείται φυσιολογικό να είναι κάποιος διαρκώς πάνω από το κινητό του τηλέφωνο.
View this post on Instagram
Η Εθνική Δράση Προαγωγής Υγείας Παιδιού και Οικογένειας, το πρόγραμμα του ελληνικού Υπουργείου Υγείας που έχει τεθεί εδώ και καιρό σε εφαρμογή, επισημαίνει τους κινδύνους που ελλοχεύουν σε αυτή τη «μόδα», που έχει καταστεί αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας πολλών νέων και παρέχει σε γονείς, παιδιά και εκπαιδευτικούς τα κατάλληλα εργαλεία, προκειμένου να διαπιστώσουν αν έχουν πέσει θύματα αυτής της πρακτικής. Παράλληλα, παρέχει συμβουλές για να ξεπεράσουν τα παιδιά, οι έφηβοι και οι μετέφηβοι την ανάγκη που τους προκαλείται για να είναι διαρκώς κολλημένοι πάνω στο κινητό τους, κάτι που μπορεί να τους προκαλέσει από έλλειψη ύπνου, μέχρι δυσθυμία, ευερεθιστότητα, μειωμένη συγκέντρωση, καθώς και κατάθλιψη.
Σε τρεις ενότητες με ερωταπαντήσεις, το ελληνικό Υπουργείο Υγείας εξηγεί, μέσα από ελάχιστα κλικ που δεν προϋποθέτουν κανένα doomscrolling, αλλά ένα απλό scrolling, τι ακριβώς συμβαίνει στην περίπτωση που κάποιος ακολουθεί συχνά αυτή την πρακτική.
Φυσικά το πρόβλημα στην περίπτωση της άκριτης κατανάλωσης πληροφορίας δεν είναι η διάθεση ενημέρωσης, η οποία στο τέλος της ημέρας κρύβεται κάπου στο βάθος του φαινομένου, αλλά η αναστάτωση που προκαλείται στα παιδιά μέσα από αυτήν. Κάτι τέτοιο δεν σημαίνει απαραίτητα εθισμό, αλλά μπορεί να αποσυνδέσει κάποιον από τον περίγυρό του, και όλοι γνωρίζουμε πώς η καλή σύνδεση με τον γονιό, τον φροντιστή ή τον φίλο είναι ο νούμερο 1 παράγοντας για την εξασφάλιση της καλής ψυχικής υγείας.
Μέσα από την πλατφόρμα, οι γονείς μπορούν να μάθουν πώς να ανιχνεύουν τα σημάδια που καταδεικνύουν πως τα παιδιά τους κάνουν κατάχρηση του κινητού, και να επιλέξουν ποιες συμβουλές ειδικών θα εφαρμόσουν, ώστε να ανοίξουν έναν ουσιαστικό και γόνιμο διάλογο, που θα βοηθήσει τα παιδιά να ξεπεράσουν αυτή την τεχνητή ανάγκη αυτοπαγίδευσης.
Ομοίως, οι εκπαιδευτικοί μπορούν να συμβουλευτούν την πλατφόρμα και να θέσουν όρια στα παιδιά, μόνοι τους, αλλά και σε συνεργασία με τους γονείς, δίνοντας προτεραιότητα στη συζήτηση και όχι στην απλή απαγόρευση της εξερεύνησης του Ίντερνετ, κάτι που θα μπορούσε να έχει τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα από αυτά που θα επιθυμούσε κάθε άμεσα ενδιαφερόμενος για το θέμα.
Φυσικά, η πλατφόρμα απευθύνεται και στα παιδιά ηλικιών 12-25 (το ηλικιακό φάσμα όπου είναι πιο πιθανό να επηρεάζονται από τέτοια φαινόμενα), τα οποία μπορούν να βρουν απαντήσεις σε ερωτήματα που ενδεχομένως δεν γνώριζαν ότι είχαν.
Πρακτικές όπως ένα κονό σημείο φόρτισης των κινητών εκτός των υπνοδωματίων, η συγκέντρωσή τους σε ένα απομακρυσμένο σημείο την ώρα του κοινού φαγητού, η στοχευμένη συζήτηση γύρω από τον ύπνο και το τι θα μπορούσε να τον επηρεάζει, καθώς και η έμφαση στην ευημερία των παιδιών μέσα από τις μικρές καθημερινές τους συνήθειες θίγονται στην πλατφόρμα που είναι προσβάσιμη πανεύκολα και απλοποιεί στο μυαλό των ενδιαφερόμενων τη διαδικασία με την οποία μπορούν να μιλήσουν για το doomscrolling, χωρίς να «φάνε άκυρο», όπως λέει και η δημοφιλής στους νέους φράση.
«Ρισπέκτ στη ζωή σου» είναι ο τίτλος του εν λόγω πυλώνα του προγράμματος δράσης του Υπουργείου Υγείας και πράγματι παρέχει στα παιδιά και τους φροντιστές τους όσα χρειάζονται για να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά ένα σύγχρονο φαινόμενο του ψηφιακού κόσμου, που πρέπει πολλές φορές να μένει εκτός του αναλογικού, για το καλό όλων, και ιδίως για την πρόληψη της ψυχικής υγείας των νέων.
