Πίσω από την κοινή φράση που ξεστομίζουμε, χωρίς καλά καλά να το συνειδητοποιήσουμε, όποτε είμαστε με φίλους και γελάμε, «σε καλό να μας βγει», υπάρχει ένας βαθιά ριζωμένος φόβος: ότι για κάθε τι ευχάριστο που μας συμβαίνει υπάρχει ένα τίμημα που θα χρειαστεί να πληρώσουμε – για παράδειγμα, μπορεί να ακολουθήσει μια άσχημη είδηση.
Αυτός ο φόβος οδηγείται στα άκρα σε κάποιους ανθρώπους, που μπορεί ακόμα και να αποφεύγουν ευχάριστα γεγονότα γιατί φοβούνται να νιώσουν χαρά – τη θεωρούν ως προάγγελο για κάτι κακό. Η συγκεκριμένη κατάσταση ονομάζεται χαιροφοβία (chairophobia είναι και η αγγλική λέξη, με ελληνικές ρίζες). Μπορεί να μην ανήκει στο επίσημο εγχειρίδιο των ψυχιατρικών διαταραχών (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) αλλά, αν αναγνωρίζουμε στις περιγραφές των συμπτωμάτων της κάτι από τον εαυτό μας, πραγματικά υπονομεύει την ποιότητα της ζωής μας.
Ποια είναι αυτά τα συμπτώματα, σύμφωνα με το Healthine;
–Άγχος όταν μας προσκαλούν σε μια κοινωνική εκδήλωση.
–Αποφυγή ευκαιριών που μπορεί να οδηγήσουν σε θετικές αλλαγές ζωής, από φόβο ότι θα ακολουθήσει κάτι κακό.
–Άρνηση να συμμετέχουμε σε «διασκεδαστικές» δραστηριότητες.
-Σκέψεις ότι θα μας συμβεί κάτι κακό όποτε νιώθουμε χαρά.
-Σκέψεις ότι η χαρά μάς κάνει «κακούς» ή «χειρότερους» ανθρώπους.
–Πεποίθηση ότι είναι κακό για τους φίλους ή τους συγγενείς μας να εκφράζουμε χαρά.
-Πεποίθηση ότι η επιδίωξη της χαράς είναι σπατάλη χρόνου και ενέργειας.
Πίσω από την κοινή φράση που ξεστομίζουμε, χωρίς καλά καλά να το συνειδητοποιήσουμε, όποτε είμαστε με φίλους και γελάμε, «σε καλό να μας βγει», υπάρχει ένας βαθιά ριζωμένος φόβος: ότι για κάθε τι ευχάριστο που μας συμβαίνει υπάρχει ένα τίμημα που θα χρειαστεί να πληρώσουμε – για παράδειγμα, μπορεί να ακολουθήσει μια άσχημη είδηση.
Σε μια εποχή που η χαρά ή, ακόμα περισσότερο, η ευτυχία αναδεικνύονται στο Άγιο Δισκοπότηρο, ίσως μοιάζει παράδοξο να φοβάται κάποιος τα ευχάριστα συναισθήματα, όπως σχολιάζει η ψυχίατρος Carrie Barron. Δεν είναι όμως παράλογο, ειδικά αν τα έχουμε συνδέσει, από την παιδική ηλικία μας, με τις ενοχές και την τιμωρία.
Μπορεί, για παράδειγμα, να έχουμε συνδέσει ένα ευχάριστο γεγονός του παρελθόντος με ένα δυσάρεστο που ακολούθησε -ακόμα και αν δεν υπήρχε σχέση αιτίου-αιτιατού μεταξύ τους αλλά ήταν εντελώς συγκυριακά– και έκτοτε, υπό τη φανταστική απειλή ότι θα μας συμβεί κάτι κακό, να αποφεύγουμε οτιδήποτε μπορεί να μας κάνει να νιώσουμε χαρά.
Η blogger Stephanie Yeboah έχει περιγράψει τη ζωή της με χαιροφοβία ως εξής: «Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ζεις συνέχεια μέσα στη δυστυχία. Στην περίπτωσή μου, πυροδοτήθηκε από τραυματικά γεγονότα. Έτσι, ακόμα και γεγονότα όπως ο εορτασμός μιας νίκης ή η ολοκλήρωση μιας δύσκολης εργασίας με κάνουν να νιώθω άβολα».
Πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τη χαιροφοβία; Καταφεύγοντας στους ειδικούς ψυχικής υγείας. Για να μπούμε σε διαδικασία να την ξεπεράσουμε μπορεί, για παράδειγμα, να χρειαστεί να ανατρέξουμε στα γεγονότα του παρελθόντος που έγιναν η αφετηρία της και να τα δούμε μέσα από μια νέα οπτική.
