Σημαντική αύξηση στις αναφορές περιστατικών βίας κατά γυναικών και κοριτσιών στη Λωρίδα της Γάζας, συμπεριλαμβανομένων των πρόωρων και εξαναγκαστικών γάμων, καταγράφουν σειρά πρόσφατων εκθέσεων του Ταμείου των Ηνωμένων Εθνών για τον Πληθυσμό (UNFPA).
Μία από τις εκθέσεις, η οποία αναλύει στοιχεία που συγκέντρωσαν 10 οργανώσεις, αναφέρει ότι η παρατεταμένη κρίση στη Γάζα, που βρίσκεται σε πόλεμο, «έχει δημιουργήσει συνθήκες στις οποίες οι γυναίκες και τα κορίτσια αντιμετωπίζουν αυξανόμενους κινδύνους έμφυλης βίας».
Η ίδια έκθεση προειδοποιεί για σοβαρή κλιμάκωση των περιστατικών πρόωρων και εξαναγκαστικών γάμων κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026. Και οι δύο πρακτικές θεωρούνται από τον ΟΗΕ μορφές έμφυλης βίας.
Μια δεύτερη έκθεση, η οποία παρουσιάζει μαρτυρίες 230 γυναικών που ζουν σε πολυπληθείς καταυλισμούς εκτοπισμένων στην πόλη της Γάζας και στη Χαν Γιούνις, καταγράφει τη βία που έχουν βιώσει ή έχουν δει οι ίδιες.
Μία εκτοπισμένη γυναίκα, η οποία ζει σε σχολείο που έχει μετατραπεί σε καταφύγιο στη Γάζα, περιγράφει πώς τα θύματα βιασμού συχνά παντρεύονται με τους δράστες, προκειμένου να αποφευχθούν η ντροπή και το σκάνδαλο. «Όταν αποκαλύπτονται περιστατικά βιασμού στα σχολεία, την επόμενη μέρα βλέπεις γάμους και γιορτές στο σχολείο», λέει.
Μια άλλη γυναίκα περιγράφει πώς, πέρυσι, την περίοδο του λιμού, «ένας άνδρας πάντρεψε την 14χρονη κόρη του με αντάλλαγμα δύο σακιά αλεύρι, ώστε να μπορέσει να φάει ο ίδιος και τα άλλα παιδιά του».
Πριν από τον πόλεμο αυτό θα ήταν αδιανόητο
Έξι γυναίκες σε διαφορετικούς καταυλισμούς εκτοπισμένων μοιράστηκαν, με το BBC, ιστορίες για τέτοιου είδους ανταλλαγές, οι οποίες, σύμφωνα με την έκθεση, θα ήταν αδιανόητες πριν από την έναρξη της σύγκρουσης μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς το 2023.
Παρότι η συλλογή στοιχείων για την καταγραφή της πραγματικής έκτασης του φαινομένου παραμένει δύσκολη, ο UNFPA αναφέρει ότι κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026 ο αριθμός των αναφερόμενων περιστατικών πρόωρων και εξαναγκαστικών γάμων αυξήθηκε κατά 123% σε σχέση με το πρώτο τρίμηνο.
«Οι τάσεις είναι σοκαριστικές», λέει ο Nestor Owomuhangi, εκπρόσωπος του UNFPA στην Παλαιστίνη. «Οι ακραίες συνθήκες των τελευταίων τριών ετών, που έχουν οδηγήσει στον θάνατο δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων, σε μαζικές καταστροφές και σε πολλαπλά κύματα εκτοπισμού στη Γάζα, έχουν διαλύσει κοινωνικές δομές, με αποτέλεσμα τα πάντα να έχουν διαβρωθεί και να μην υπάρχει σύστημα».
Παρότι οι αγορές τροφίμων έχουν ανοίξει ξανά, πολλοί άνθρωποι δεν μπορούν να αγοράσουν τα προϊόντα που διατίθενται. Η ακραία φτώχεια και η πείνα εξακολουθούν να υφίστανται, ενώ υπάρχει εξάρτηση από τη διανομή ανθρωπιστικής βοήθειας.
Σχεδόν ολόκληρος ο πληθυσμός των περισσότερων από δύο εκατομμυρίων κατοίκων της Γάζας έχει εκτοπιστεί από τα σπίτια του, με τους περισσότερους να ζουν σε άθλιους καταυλισμούς με σκηνές ή σε κατεστραμμένα κτίρια. Οι δημόσιες υπηρεσίες έχουν σε μεγάλο βαθμό καταρρεύσει και οι ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές συνεχίζονται παρά την εκεχειρία.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Πριν από τον πόλεμο, τα κορίτσια στη Γάζα ήταν περισσότερα από τα αγόρια και είχαν καλύτερες επιδόσεις από αυτά σε κάθε επίπεδο εκπαίδευσης μετά την πρωτοβάθμια. Τώρα, εξαιτίας του παρατεταμένου κλεισίματος των σχολείων, πολλά παιδιά έχουν εγκαταλείψει την εκπαίδευση. Για τα αγόρια υπάρχει πίεση να βρουν άτυπη εργασία, ώστε να βοηθήσουν οικονομικά τις οικογένειές τους, ενώ για τα κορίτσια έχουν αυξηθεί οι ανησυχίες για την ασφάλειά τους.
Η ζωή ανάμεσα σε αγνώστους, χωρίς ιδιωτικότητα, σε μια συντηρητική κοινωνία, συνοδεύεται από αναφορές για αυξημένη σεξουαλική παρενόχληση και κακοποίηση. Πολλές οικογένειες θεωρούν τον γάμο των κοριτσιών έναν τρόπο να τα προστατεύσουν και να διαφυλάξουν τη σεμνότητά τους.
Η έκθεση του UNFPA, η οποία βασίζεται σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε στα τέλη του 2025 και στις αρχές του 2026, αποκαλύπτει επίσης ότι τα κορίτσια που έχουν μείνει ορφανά κατά τη διάρκεια του πολέμου είναι ιδιαίτερα ευάλωτα.
Μία γυναίκα σε καταυλισμό στην πόλη της Γάζας, η οποία μίλησε για την έκθεση, λέει ότι παρευρέθηκε στον γάμο δύο κοριτσιών από την οικογένειά της, ηλικίας μόλις 14 και 15 ετών. «Οι θείοι τους τις πάντρεψαν πολύ μικρές. Ξέρετε γιατί; Επειδή ο πατέρας και η μητέρα τους είχαν σκοτωθεί και οι θείοι τους ήθελαν να απαλλαγούν από την ευθύνη και τα έξοδα. Θεέ μου, δεν καταλαβαίνουν τι σημαίνει γάμος ή ζωή».
Το Women’s Affairs Center στη Γάζα, μια παλαιστινιακή μη κυβερνητική οργάνωση που συνεργάζεται με τον UNFPA, και άλλες οργανώσεις υποστήριξης έχουν καταγράψει περιπτώσεις κοριτσιών που παντρεύτηκαν και υπέστησαν κακοποίηση, συχνά μένοντας και έγκυες.
Αναφέρουν ότι τα κορίτσια στην πρώιμη εφηβεία έχουν πολύ μεγαλύτερη πιθανότητα αποβολής και να αποκτήσουν λιποβαρή μωρά σε σχέση με τις ενήλικες γυναίκες.
Οι θείοι τους τις πάντρεψαν πολύ μικρές. Ξέρετε γιατί; Επειδή ο πατέρας και η μητέρα τους είχαν σκοτωθεί και οι θείοι τους ήθελαν να απαλλαγούν από την ευθύνη.
«Βλέπουμε τις εγκυμοσύνες των εφήβων να αυξάνονται κατακόρυφα εξαιτίας των παιδικών γάμων», λέει ο Nestor Owomuhangi. «Ένα παιδί σε ηλικία κατά την οποία το σώμα δεν έχει αναπτυχθεί πλήρως ώστε να υποστηρίξει μια άλλη ζωή, που πεινάει, ζει σε ανθυγιεινές συνθήκες, δεν ξέρει πώς να φροντίσει ένα βρέφος και δεν ξέρει καν πώς να φροντίσει τον εαυτό του, αντιμετωπίζει πάντα πολύ, πολύ σοβαρές συνέπειες από μια τέτοια εγκυμοσύνη».
Ο ΟΗΕ και οι περισσότερες ανθρωπιστικές οργανώσεις χαρακτηρίζουν ως πρόωρους γάμους τους γάμους κοριτσιών κάτω των 18 ετών. Ακόμη και πριν από τον πόλεμο, αυτό ήταν συχνότερο μεταξύ των Παλαιστινίων στη Γάζα, που διοικείται από τη Χαμάς, σε σχέση με την κατεχόμενη Δυτική Όχθη, αν και το φαινόμενο βρισκόταν σε υποχώρηση.
Η νομοθεσία στη Γάζα επιτρέπει εξαιρέσεις από το ελάχιστο όριο ηλικίας γάμου των 17 ετών, με τη συγκατάθεση των γονέων και την έγκριση δικαστή. Οι δικαστικοί λειτουργοί μπορούν να εγκρίνουν γάμο για άτομα ηλικίας μόλις 14 ετών και επτά μηνών.
Ωστόσο, ένας τοπικός ειδικός στο ισλαμικό δίκαιο δήλωσε στο BBC ότι οι «νομικές δικλίδες ασφαλείας έχουν καταργηθεί μετά το κλείσιμο των ισλαμικών δικαστηρίων, τα οποία είναι αρμόδια για οικογενειακές υποθέσεις μουσουλμάνων, για μεγάλο μέρος του πολέμου».
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
«Αν ζούσε ο πατέρας της θα πήγαινε ακόμα στο σχολείο»
Το BBC μίλησε με οικογένειες στις οποίες συγγενείς που είχαν μείνει ορφανοί ή είχαν χάσει μέλη της οικογένειάς τους παντρεύτηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Ο Zuhair, 25 ετών, λέει ότι οι θείοι του τον πίεσαν να παντρευτεί μια 16χρονη συγγενή του, αφού ο πατέρας της, ο μοναδικός κηδεμόνας της, σκοτώθηκε σε ισραηλινή αεροπορική επιδρομή.
Όταν ρωτήθηκε γιατί συμφώνησε να προχωρήσει στον γάμο, είπε: «Ένας από τους λόγους που με οδήγησαν να την παντρευτώ ήταν ότι δεν υπήρχε κανείς να τη φροντίσει. Αυτό είναι το πρώτο. Αν δεν υπήρχε ο πόλεμος, θα ήταν ακόμη ένα μικρό κορίτσι, προστατευμένο από τον πατέρα της. Θα πήγαινε σχολείο. Εξακολουθεί να σκέφτεται σαν παιδί, όχι σαν ώριμη γυναίκα. Της λείπει το σχολείο, η οικογένειά της, οι φίλες της. Της λείπει ακόμη και το να κάθεται απλώς στο σπίτι».
Ένα ζευγάρι είπε στο BBC ότι επέτρεψε στον 17χρονο γιο του να παντρευτεί την 16χρονη ξαδέλφη του, αφού ο μεγαλύτερος γιος τους και ο πατέρας της κοπέλας σκοτώθηκαν. Η έφηβη είναι πλέον έγκυος και δεν θα επιστρέψει στο σχολείο. «Πρέπει να φροντίσει το παιδί της», λέει ο πεθερός της. «Η εκπαίδευσή της θα ήταν μάταιη».
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η σεξουαλική βία παραμένει σε μεγάλο βαθμό αδήλωτη
Ένα μεγάλο ποσοστό της σεξουαλικής βίας στη Γάζα δεν καταγράφεται, κυρίως λόγω του φόβου για κοινωνικό στιγματισμό και αντίποινα.
Έλεγχοι ασφαλείας του ΟΗΕ έχουν δείξει ότι γυναίκες και κορίτσια αντιμετωπίζουν ιδιαίτερους κινδύνους κατά τη διάρκεια της νύχτας, με αποτέλεσμα να αποφεύγουν τις τουαλέτες και τους χώρους υγιεινής στους καταυλισμούς.
Η πιο πρόσφατη ανάλυση της ομάδας εργασίας υπό τον συντονισμό του UNFPA αναφέρει ότι τα περιστατικά σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένων του βιασμού και της σεξουαλικής επίθεσης, «έχουν καταστεί κρίσιμα στη Γάζα».
Από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο του 2026 αντιστοιχούσαν στο 2,7% του συνόλου των καταγεγραμμένων περιστατικών έμφυλης βίας, έναντι 2,1% το προηγούμενο τρίμηνο. Σε απόλυτους αριθμούς, αυτό αντιπροσωπεύει αύξηση κατά 61% των καταγεγραμμένων περιστατικών.
Αν δεν υπήρχε ο πόλεμος, θα ήταν ακόμη ένα μικρό κορίτσι, προστατευμένο από τον πατέρα της. Θα πήγαινε σχολείο.
Η αύξηση αυτή συνδέεται με τις προσπάθειες για μεγαλύτερη ενημέρωση και για τη δημιουργία καλύτερων τρόπων εμπιστευτικής αναφοράς περιστατικών. Τα δημογραφικά στοιχεία δείχνουν ότι η πλειονότητα των επιζωσών ήταν γυναίκες ηλικίας 18 έως 59 ετών. Ακολουθούν τα έφηβα κορίτσια, με 8%, και οι ενήλικοι άνδρες, με 5%.
Οι χήρες, καθώς και οι γυναίκες των οποίων οι σύζυγοι βρίσκονται υπό κράτηση ή αγνοούνται, αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης. Σχεδόν ένα στα τέσσερα νοικοκυριά φέρεται πλέον να έχει γυναίκα ως επικεφαλής, ποσοστό διπλάσιο από εκείνο πριν από τον πόλεμο.
«Μια χήρα έψαχνε για μια σκηνή και ένας εκπρόσωπος του καταυλισμού τής είπε: “Θα σου δώσω μια σκηνή, θα σε βάλουμε στον καταυλισμό μας και μπορείς να έρθεις να μείνεις μαζί μου απόψε”», θυμάται μια γυναίκα στην πόλη της Γάζας, η οποία μίλησε για την έκθεση του UNFPA.
Οι ανθρωπιστικές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι οι κίνδυνοι για τις γυναίκες στη Γάζα θα μπορούσαν να περιοριστούν σημαντικά με τη βελτίωση των ανθρωπιστικών συνθηκών.
Ζητούν από το Ισραήλ να επιτρέψει την είσοδο καλύτερης ποιότητας καταφυγίων στην περιοχή, καθώς και εξοπλισμού για τη βελτίωση των τουαλετών, των υποδομών υγιεινής και του φωτισμού. Το Ισραήλ περιορίζει προϊόντα που χαρακτηρίζει ως δυνητικά «διπλής χρήσης», δηλαδή προϊόντα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν και για στρατιωτικούς σκοπούς.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη προσπάθειες για τη βελτίωση της εκπαίδευσης και της υγειονομικής περίθαλψης, ενώ υπάρχουν μακροπρόθεσμα σχέδια για εκστρατείες κατά της ενδοοικογενειακής βίας και των παιδικών γάμων. Παρότι η πορεία της ζωής πολλών ανθρώπων στη Γάζα έχει ήδη αλλάξει οριστικά, οι γυναίκες δηλώνουν ότι ελπίζουν σε ένα μέλλον στο οποίο θα μπορούν τουλάχιστον να αισθάνονται πιο ασφαλείς.
