Η διακοπή κατανάλωσης του αλκοόλ συνδέεται με σημαντικά οφέλη για την υγεία. Ωστόσο, νέα έρευνα, που δημοσίευσε και ο Independent, υποδεικνύει ότι οι αλλαγές που προκαλεί η αποχή στον εγκέφαλο μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να ενισχύουν την παρόρμηση για κατανάλωση και να αυξάνουν τον κίνδυνο υποτροπής.
Ερευνητική ομάδα από το Winder lab, εργαστήριο, το οποίο επικεντρώνεται στην κατανόηση των εγκεφαλικών κυκλωμάτων που σχετίζονται με το άγχος, με στόχο τη βελτίωση των θεραπευτικών προσεγγίσεων για τις εξαρτήσεις και τις συναισθηματικές διαταραχές, μελέτησε ποντίκια στα οποία είχε δοθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα ελεύθερη πρόσβαση σε αλκοόλ και στη συνέχεια υποβλήθηκαν σε περίοδο αναγκαστικής αποχής. Ένα μέρος των ζώων εμφάνισε στη συνέχεια έντονη και επίμονη κατανάλωση αλκοόλ, ακόμη και όταν αυτό είχε γίνει ιδιαίτερα πικρό με την προσθήκη κινίνης.
Μάλιστα, τα συγκεκριμένα ποντίκια κατανάλωναν μεγαλύτερες ποσότητες από το πολύ πικρό αλκοόλ σε σύγκριση με όσα δεν είχαν προηγουμένως περάσει περίοδο αποχής. Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι αλλαγές που συνδέονται με την αποχή ενδέχεται να συμβάλλουν στην επιστροφή σε προβληματικές συμπεριφορές κατανάλωσης.
New research in mice suggests abstaining from alcohol can alter brain circuits in ways that may increase the risk of compulsive drinking. Danny G. Winder, PhD, and Marie Doyle, PhD, wrote about their research for @ConversationUS: https://t.co/3NmVMXoLEQ
#AlcoholUseDisorder @UMass
— UMass Chan Medical School (@UMassChan) August 27, 2026
Ο ρόλος μιας συγκεκριμένης περιοχής του εγκεφάλου
Οι ερευνητές παρακολούθησαν στη συνέχεια τη δραστηριότητα μιας ομάδας εγκεφαλικών κυττάρων σε μια μικρή περιοχή που ονομάζεται bed nucleus of the stria terminalis (BNST), βρίσκεται στα εγκεφαλικά ημισφαίρια, συνδέεται στενά με την αμυγδαλή και τον υποθάλαμο και έχει ήδη συνδεθεί με συμπτώματα της διαταραχής χρήσης αλκοόλ, όπως το άγχος και η κατάθλιψη.
Όταν τα ποντίκια που βρίσκονταν σε αποχή επέστρεφαν στον χώρο όπου προηγουμένως υπήρχε διαθέσιμο αλκοόλ, προσπαθούσαν να πιουν ακόμη και όταν από το στόμιο έβγαινε μόνο νερό. Οι προσπάθειες αυτές συνοδεύονταν από αυξημένη δραστηριότητα στο BNST.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε το γεγονός ότι τα ποντίκια που είχαν αναπτύξει έντονη προτίμηση ακόμη και για το πολύ πικρό αλκοόλ εμφάνιζαν περισσότερο από διπλάσια δραστηριότητα σε αυτή την περιοχή σε σχέση με τα ποντίκια που δεν είχαν υποβληθεί σε αναγκαστική αποχή.
Οι ερευνητές παρατήρησαν, επίσης, δραστηριότητα στο BNST πριν ακόμη δοθεί στα ζώα πρόσβαση στο πικρό αλκοόλ. Το εύρημα αυτό δημιουργεί την πιθανότητα η συγκεκριμένη εγκεφαλική δραστηριότητα να μπορεί στο μέλλον να χρησιμοποιηθεί για τον εντοπισμό ανθρώπων που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο υποτροπής.
Γιατί έχει σημασία
Η προβληματική χρήση αλκοόλ αποτελεί μία από τις σημαντικές προκλήσεις για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως. Για παράδειγμα, περισσότερο από το 80% των Αμερικανών ηλικίας 12 ετών και άνω καταναλώνουν αλκοόλ κάποια στιγμή στη ζωή τους, ενώ περίπου ένας στους δέκα εμφανίζει διαταραχή χρήσης αλκοόλ, ποσοστό που αντιστοιχεί σε σχεδόν 30 εκατομμύρια ανθρώπους.
Παρότι υπάρχουν θεραπείες εγκεκριμένες από τους οργανισμούς υγείας διεθνώς, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι γιατροί δεν διαθέτουν ακόμη επαρκή εργαλεία για να προβλέψουν ποιοι άνθρωποι είναι πιθανότερο να χρειαστούν θεραπεία ή να υποτροπιάσουν.
Οι θάνατοι που συνδέθηκαν με τη χρήση αλκοόλ το 2024 ήταν, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η ερευνητική ομάδα, 4,5 φορές περισσότεροι από εκείνους που αποδόθηκαν στα οπιοειδή.
Την ίδια ώρα, και σύμφωνα με πρόσφατο ρεπορτάζ του Marie Claire, οι Έλληνες δεν έχουν απομακρυνθεί πολύ από το αλκοόλ, αν και η κατανάλωση στην Ελλάδα είναι από τις χαμηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Τι δεν γνωρίζουμε ακόμη
Οι επιστήμονες δεν έχουν κατανοήσει πλήρως τον ακριβή ρόλο του BNST στις συμπεριφορές που σχετίζονται με τη διαταραχή χρήσης αλκοόλ. Δεν γνωρίζουν επίσης τι προκαλεί την αύξηση της δραστηριότητας στην περιοχή ή ποιοι συγκεκριμένοι τύποι εγκεφαλικών κυττάρων ευθύνονται γι’ αυτήν. Η απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα θα μπορούσε να οδηγήσει στην ανάπτυξη νέων θεραπευτικών στόχων.
Οι ερευνητές εξετάζουν τώρα αν παρόμοια δραστηριότητα στο BNST παρατηρείται και σε ανθρώπους με διαταραχή χρήσης αλκοόλ που βρίσκονται στα πρώτα στάδια της αποχής. Εφόσον επιβεβαιωθούν αντίστοιχα ευρήματα, επόμενο βήμα θα μπορούσε να είναι η διερεύνηση του κατά πόσο η δραστηριότητα του BNST μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο εντοπισμού του κινδύνου υποτροπής σε κλινικές μελέτες.
