Μια από τις πιο κοινές συζητήσεις ανάμεσα σε μαμάδες, ή ανάμεσα σε μαμάδες και μέλλουσες μαμάδες, έχουν να κάνουν με τον ύπνο: πόσο καλά κοιμόμαστε, ή μάλλον δεν κοιμόμαστε, από τη στιγμή που κάνουμε παιδιά. Γιατί όμως η έλλειψη ύπνου φαίνεται να αναδεικνύεται σε επιδημία ανάμεσα σε νέους γονείς – ιδιαίτερα στις γυναίκες, που επωμιζόμαστε κατά κύριο λόγο τη φροντίδα του μωρού και του νηπίου, ειδικά αν θηλάζουμε;
Οι απαντήσεις μπορεί να είναι πολλές, αλλά μια πρόσφατη μελέτη δίνει μια που ίσως να μην έχουμε σκεφτεί. Αρχικά, οι νέοι γονείς δεν περνούν πολύ λιγότερο χρόνο κάθε βράδυ στο κρεβάτι τους από τους μη γονείς, σύμφωνα τουλάχιστον με μια αμερικανική δημοσκόπηση (2024): η διαφορά είναι μόλις 10 λεπτά για τους άντρες και 14 για τις γυναίκες. Και οι δύο κατηγορίες φαίνεται να βρίσκονται εντός των συστάσεων των ειδικών, δηλαδή συγκεντρώνουν από επτά έως εννέα ώρες ύπνου καθημερινά.
Το πρόβλημα ίσως έχει να κάνει με την ποιότητα του ύπνου και τις συχνές αφυπνίσεις. Ή, πιο συγκεκριμένα, με τους φόβους που συνοδεύουν τη συγκοίμηση.
Ο εξελικτικός ανθρωπολόγος David Samson, όπως επισημαίνει το BBC σε νέο άρθρο του, παρατήρησε ότι οι ενήλικες που ανήκουν στις λιγοστές εναπομείνασες κοινωνίες τροφοσυλλεκτών αναφέρουν υψηλότερα επίπεδα ικανοποίησης από τον ύπνο τους. Σε αυτό το συμπέρασμα κατέληξε αφού πέρασε τρεις μήνες με τους Hadza, στην Τανζανία. Παρακολουθώντας λοιπόν τις νέες μητέρες της κοινωνίας τους, διαπίστωσε ότι κοιμούνται μαζί με τα μωρά τους και θηλάζουν σε όλη τη διάρκεια της νύχτας. Έτσι, ακόμα και αν χρειάζεται να ξυπνούν συχνά, αποκοιμούνται ξανά αμέσως.
Ο εξελικτικός ανθρωπολόγος David Samson παρατήρησε ότι οι ενήλικες που ανήκουν στις λιγοστές εναπομείνασες κοινωνίες τροφοσυλλεκτών αναφέρουν υψηλότερα επίπεδα ικανοποίησης από τον ύπνο τους.
Όπως το θέτει ο James McKena, διευθυντής του εργαστηρίου Mother-Baby Behavioral Sleep Laboratory στο Πανεπιστήμιο της Νοτρ Νταμ στη Λουιζιάνα: «Δεν υπάρχουν διαχωρισμοί όπως ύπνος μητέρας ή ύπνος μωρού ή θηλασμός ή μη θηλασμός. Όλα αυτά είναι αλληλένδετα. Το σώμα της μητέρας γίνεται το περιβάλλον του μωρού».
Οι νέοι γονείς στις λεγόμενες δυτικές κοινωνίες, από την άλλη, αναφέρουν χαμηλά επίπεδα ικανοποίησης από τον ύπνο τους. Η διευθύντρια του βρετανικού κέντρου ύπνου Durham Infancy and Sleep Centre, Helen Ball, εξηγεί ότι η ιδέα του απερίσπαστου ύπνου εμφανίστηκε μόνο μετά τη Βιομηχανική Επανάσταση. Μέχρι τότε, οι άνθρωποι κοιμούνταν με διαλείμματα. Ακόμα και σήμερα, σε κάποιες αγροτικές περιοχές του πλανήτη, «δεν υφίσταται η ιδέα του να κοιμάσαι βαθιά “σαν κούτσουρο”». Στους Hadza, οι μητέρες «ίσως απλά να ξεχνούν τις αφυπνίσεις και γι’ αυτό να ξυπνούν ξεκούραστες την επόμενη μέρα», υποθέτει η Ball.
Η ιδέα του απερίσπαστου ύπνου εμφανίστηκε μόνο μετά τη Βιομηχανική Επανάσταση. Μέχρι τότε, οι άνθρωποι κοιμούνταν με διαλείμματα. Ακόμα και σήμερα, σε κάποιες αγροτικές περιοχές του πλανήτη, «δεν υφίσταται η ιδέα του να κοιμάσαι βαθιά “σαν κούτσουρο”».
Οι μητέρες του λεγόμενου δυτικού κόσμου, από την άλλη, προειδοποιούνται να παραμένουν alert όσο θηλάζουν, ώστε να μην αποκοιμηθούν με το μωρό στην αγκαλιά τους, καθώς τότε αυξάνεται ο κίνδυνος αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Αυτό μπορεί να επιβαρύνει τον χρόνο ύπνου τους με στρες και να παρατείνει τα διαστήματα νυχτερινής αφύπνισης.
Η καλύτερη λύση φαίνεται να είναι αυτή που προτείνει η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής: να κοιμόμαστε στο ίδιο δωμάτιο με το μωρό μας στους πρώτους έξι μήνες ζωής του, αλλά σε διαφορετική επιφάνεια. Οι ειδικοί συνιστούν, σε κάθε περίπτωση, να αποφεύγουμε τη συγκοίμηση με ένα μωρό υπό την επήρεια ουσιών, είτε πρόκειται για παράδειγμα για αλκοόλ είτε για υπναγωγά φάρμακα, ειδικά αν πρόκειται για πρόωρο ή/και λιποβαρές βρέφος.
