Την περίοδο των εξετάσεων για πολλές οικογένειες με παιδιά σχολικής ηλικίας, ακόμα και στις τρυφερές ηλικίες του Δημοτικού, αναπόφευκτα θα έρθουν, μαζί με επιτυχίες για κάποιες, οι απογοητεύσεις για άλλες, ειδικά αν οι γονείς έχουν επενδύσει σε ένα σχολείο που θεωρούν «καλύτερο» από εκείνο της γειτονιάς. Ο εκπαιδευτικός και συγγραφέας Μάριος Μάζαρης, σε αυτό το κλίμα (και στη σκιά της πρόσφατης αυτοκτονίας των κοριτσιών στην Ηλιούπολη), μοιράζεται κάποιες σκέψεις με αφορμή μήνυμα που έλαβε από μια μητέρα:
«Τώρα μπορώ να τα πω, που βγήκαν και τα αποτελέσματα και πάμε παρακάτω. Έτσι κι αλλιώς τα έχω πει πολλές φορές και πάλι και πάλι δέχομαι μηνύματα γονέων που αγχωμένοι με ρωτάνε τι να κάνουν. Σε όλους λέω το ίδιο. Μόνο αν το δείτε ως μια απλή δοκιμασία έχει νόημα, μην επενδύσετε όλες σας τις δυνάμεις σε κάτι που έχει αμφίβολη σημασία και προσθέτει μόνο άγχος στις πλάτες του παιδιού.
»Χτες δέχτηκα πάλι ένα μήνυμα από μια μητέρα, που έχω λάβει παρόμοιο πολλές φορές και τα έχω ζήσει κι από κοντά, τις χρονιές που είχα ΣΤ’ τάξη. Ο γιος μου, μου έγραψε, έδωσε εξετάσεις για Πρότυπο Γυμνάσιο. Δεν ήταν από τα παιδιά που πίεσαν υπερβολικά τον εαυτό τους όλη τη χρονιά, το αντίθετο, δεν είχε κάνει εξαντλητική προετοιμασία. Ούτε διάβαζε ασταμάτητα ούτε είχε άγχος. Ήθελε όμως να δοκιμάσει.
»Μαζί του έδωσαν εξετάσεις και πολλοί συμμαθητές από την τάξη του. Τελικά δεν πέρασε. Και όλη μέρα χτες έκλαιγε ασταμάτητα.
»Η μητέρα του προσπαθούσε να τον παρηγορήσει, να του πει πως δεν πειράζει, πως τον αγαπάνε, ότι σημασία έχει ότι προσπάθησε. Ότι δοκίμασε τις δυνάμεις του. Εκείνος όμως της είπε κάτι αποστομωτικό: “Δεν κλαίω επειδή δεν πέρασα. Κλαίω επειδή πέρασαν οι συμμαθητές μου και όχι εγώ”.
«Η μητέρα του προσπαθούσε να τον παρηγορήσει, να του πει πως δεν πειράζει, πως τον αγαπάνε, ότι σημασία έχει ότι προσπάθησε. Ότι δοκίμασε τις δυνάμεις του. Εκείνος όμως της είπε κάτι αποστομωτικό: “Δεν κλαίω επειδή δεν πέρασα. Κλαίω επειδή πέρασαν οι συμμαθητές μου και όχι εγώ”»
»Και κάπου εκεί νιώθεις ότι αυτή η ιστορία δεν αφορά μόνο ένα σχολείο. Αφορά μια ολόκληρη εποχή. Μια εποχή που τα παιδιά μαθαίνουν όλο και νωρίτερα να συγκρίνονται, να μετριούνται. Να αξιολογούν τον εαυτό τους σε σχέση με τους άλλους.
»Όχι με βάση το ποιοι είναι, αλλά το αν “πέρασαν”.
»Μια μεγάλη μερίδα γονιών, αν τους ρωτήσεις γιατί μπαίνει το παιδί τους στη διαδικασία των εξετάσεων στα 12, απαντάει: Μόνος του το ζήτησε.
»13.987 αιτήσεις για 1.809 θέσεις σε Πρότυπα σχολεία τη φετινή χρονιά. 12.644 αιτήσεις για 3.266 θέσεις σε Πειραματικά, 3.945 αιτήσεις για 1.786 θέσεις σε Δημόσια Ωνάσεια και 414 αιτήσεις για 513 θέσεις σε Πρότυπα Εκκλησιαστικά σχολεία.
»Η εκπαίδευση στη χώρα μας μοιάζει όλο και περισσότερο με συνδρομητική πλατφόρμα.
»Εσείς, ποιο πακέτο επιλέξατε για το παιδί σας, το basic, το Premium ή το Ultra;
«Η εκπαίδευση στη χώρα μας μοιάζει όλο και περισσότερο με συνδρομητική πλατφόρμα. Εσείς, ποιο πακέτο επιλέξατε για το παιδί σας, το basic, το Premium ή το Ultra;»
»Σαν να υπάρχουν διαφορετικές “εκδόσεις” παιδιών. Παιδιά που αξίζουν καλύτερες συνθήκες, καλύτερο περιβάλλον. Και παιδιά που απλώς θα αρκεστούν στο “κανονικό”, στο basic.
»Ακόμα και αν δεν δημοσιεύονται πορίσματα μελετών σχετικά με τους πειραματισμούς των σχολείων και πού οδήγησαν ή σε τι τελικά διαφέρουν από σχολεία της γειτονιάς, ακούμε συνεχώς πόσοι διεκδικούν μια θέση. Αλλά σχεδόν ποτέ δεν ακούμε τι πραγματικά προσφέρουν αυτά τα σχολεία, ποια είναι τα παιδαγωγικά αποτελέσματα, ποια είναι η ψυχική κατάσταση των παιδιών, πόσα παιδιά πιέζονται, πόσα νιώθουν διαρκώς ότι πρέπει να αποδεικνύουν την αξία τους ή αν τελικά αυτή η “αριστεία” κάνει τα παιδιά πιο χαρούμενα. Η μεγάλη συζήτηση αυτή είναι: αξιολογούμε ποτέ πραγματικά το τι κάνει όλο αυτό στα παιδιά;
»Αξιολογούμε το άγχος; Τη σύγκριση; Την αίσθηση ανεπάρκειας; Τον φόβο της αποτυχίας; Την πεποίθηση ότι “αν δεν πέρασες είσαι κάτι λιγότερο”; Γιατί αυτά δεν χωράνε εύκολα σε πίνακες και στατιστικές.
»Το πιο ανησυχητικό δεν είναι τα ίδια τα σχολεία. Είναι το κλίμα που χτίζεται γύρω από αυτά. Ένα κλίμα όπου η επιτυχία του άλλου μοιάζει με προσωπική αποτυχία, ο συμμαθητής γίνεται ανταγωνιστής και το παιδί αρχίζει να πιστεύει ότι η αξία του έχει κατάταξη.
«Το πιο ανησυχητικό δεν είναι τα ίδια τα σχολεία. Είναι το κλίμα που χτίζεται γύρω από αυτά. Ένα κλίμα όπου η επιτυχία του άλλου μοιάζει με προσωπική αποτυχία, ο συμμαθητής γίνεται ανταγωνιστής και το παιδί αρχίζει να πιστεύει ότι η αξία του έχει κατάταξη».
»Και πίσω από αυτό κρύβεται ένας τεράστιος φόβος ενηλίκων. Ο φόβος μήπως το παιδί “μείνει πίσω”. Γι’ αυτό και πολλοί γονείς δεν το επιλέγουν μόνο από επιθυμία. Επιλέγουν από ανασφάλεια, από πανικό, από την ανάγκη να νιώσουν ότι έκαναν το “σωστό”.
»Και έτσι δημιουργείται ένας τεράστιος μιμητισμός. “Αφού δίνουν όλοι, να δώσει και ο δικός μου”.
»Ακόμα και αν το παιδί δεν το θέλει, αγχώνεται, δεν είναι έτοιμο ή απλώς δεν χρειάζεται να περάσει από αυτή τη διαδικασία στα 11 χρόνια του.
»Και ξαφνικά παιδιά Δημοτικού κάνουν φροντιστήρια, αξιολογούνται διαρκώς, κουβαλούν άγχος ενηλίκων. Και όλα αυτά παρουσιάζονται σαν κάτι φυσιολογικό. Και αρχίζουμε να πιστεύουμε ότι ένα παιδί που πέρασε είναι “κάτι περισσότερο”. Πιο ικανό. Πιο έξυπνο. Λες και ένα τεστ στα 11 μπορεί να προβλέψει τη ζωή ενός ανθρώπου.
«Παιδιά Δημοτικού κάνουν φροντιστήρια, αξιολογούνται διαρκώς, κουβαλούν άγχος ενηλίκων. Και όλα αυτά παρουσιάζονται σαν κάτι φυσιολογικό. Και αρχίζουμε να πιστεύουμε ότι ένα παιδί που πέρασε είναι “κάτι περισσότερο”. Πιο ικανό. Πιο έξυπνο. Λες και ένα τεστ στα 11 μπορεί να προβλέψει τη ζωή ενός ανθρώπου».
»Υπάρχουν παιδιά που ανθίζουν αργότερα, βρίσκουν τον εαυτό τους στα 15, στα 18, στα 25 ή όταν βρεθεί ένας άνθρωπος που θα τα πιστέψει πραγματικά.
»Κι όμως τούς ζητάμε τόσο νωρίς να αποδείξουν τι αξίζουν. Ένα παιδί δεν γίνεται “premium” επειδή πέρασε σε Πρότυπο. Και δεν γίνεται “λιγότερο” επειδή δεν πέρασε. Δεν αξίζει λιγότερη εκπαίδευση. Λιγότερη φροντίδα. Λιγότερη πίστη. Λιγότερες ευκαιρίες.
»Το πρόβλημα μιας κοινωνίας δεν είναι ότι υπάρχουν παιδιά που ξεχωρίζουν. Το πρόβλημα είναι όταν τα υπόλοιπα παιδιά αρχίζουν να νιώθουν ότι έμειναν πίσω προτού καν μεγαλώσουν».
Δείτε την ανάρτηση:
View this post on Instagram
