Αληθινές ιστορίες γυναικών που τόλμησαν να υψώσουν το παράστημά τους στον κακοποιητή τους. Μελέτες και δοκίμια για τη συναίνεση, τη βία απέναντι στις γυναίκες αλλά και τα μη ανθρώπινα ζώα. Και μια συναρπαστική αφήγηση της ζωής και του έργου τεσσάρων εμβληματικών γυναικών που έζησαν στον Μεσοπόλεμο και τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, μια εποχή με ίσως ανατριχιαστικά πολλά κοινά με τη δική μας.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, ξεχωρίζουμε έξι non fiction εκδόσεις που, μέσα από το storytelling, την έρευνα και τη φιλοσοφία, μας ωθούν να εξερευνήσουμε νέους πνευματικούς ορίζοντες, να θέσουμε ξεκάθαρα όρια στις σχέσεις μας με τους άλλους, να διεκδικήσουμε τα δικαιώματά μας και να κυνηγήσουμε τα όνειρά μας χωρίς να μας κρατάει τίποτα πίσω.
«Η φλόγα της ελευθερίας», Wolfram Eilenberger, εκδ. Διόπτρα
Χάνα Άρεντ, Σιμόν ντε Μποβουάρ, Άιν Ραντ, Σιμόν Βέιλ: Τέσσερις γυναίκες, τέσσερις από τις επιδραστικότερες μορφές της φιλοσοφίας του 20ού αιώνα, που μέσα στο χάος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου έβαλαν τα θεμέλια για μια πραγματικά ελεύθερη και χειραφετημένη κοινωνία. Από το 1933 έως το 1943, τα χρόνια που αποτελούν το πιο ζοφερό κεφάλαιο της ευρωπαϊκής νεωτερικότητας, οι τέσσερις αυτές οραματίστριες αντιτάσσουν στην καταστροφή τις πρωτοποριακές ιδέες τους για τη σχέση του ατόμου με την κοινωνία, του άντρα με τη γυναίκα, του Θεού με τον άνθρωπο, για την έννοια του φύλου, της ταυτότητας, της ελευθερίας. Πρόσφυγες, ακτιβίστριες, αντιστασιακές, χαράζουν τις περιπετειώδεις διαδρομές τους από το Λένινγκραντ του Στάλιν στο Χόλιγουντ, από το Βερολίνο του Χίτλερ και το κατεχόμενο Παρίσι στη Νέα Υόρκη. Οι ζωές τους γίνονται φιλοσοφία εν δράσει και αποτελούν ένα εντυπωσιακό τεκμήριο της απελευθερωτικής δύναμης της σκέψης.
«Ύμνος στη ζωή», Gisele Pelicot, εκδ. Ψυχογιός
Τον Νοέμβριο του 2020, η Gisele Pelicot κλήθηκε σε ένα τοπικό αστυνομικό τμήμα και τελείωσε η ζωή της όπως την ήξερε. Ο επί πενήντα χρόνια σύζυγός της είχε συλληφθεί από έναν φύλακα σουπερμάρκετ να βιντεοσκοπεί κάτω από τις φούστες γυναικών. Στον υπολογιστή του όμως υπήρχαν συνταρακτικά στοιχεία: για σχεδόν μια δεκαετία, τη νάρκωνε και τη βίαζε κρυφά, ενώ καλούσε δεκάδες αγνώστους στο σπίτι τους για να την κακοποιήσουν. Τέσσερα χρόνια αργότερα, εκείνος και άλλοι πενήντα άνδρες οδηγήθηκαν σε δίκη και το θάρρος της Pelicot να παραιτηθεί από το δικαίωμα ανωνυμίας της έκανε τον γύρο του κόσμου. «Η ντροπή πρέπει να αλλάξει πλευρά», δήλωσε, δίνοντας φωνή και ελπίδα σε εκατομμύρια ανθρώπους. Τα λόγια της έγιναν σύνθημα για ριζική αλλαγή στη δημόσια στάση και στη νομοθεσία γύρω από υποθέσεις σεξουαλικής βίας. Στο «Ύμνος στη ζωή» αφηγείται την ιστορία της για πρώτη φορά όχι ως θύμα, αλλά ως μάρτυρας.
«Συναίνεση», Vanessa Springora, εκδ. Μετρονόμος
Η συγγραφέας καταθέτει την εμπειρία της σεξουαλικής κακοποίησης που υπέστη στην εφηβεία της από τον διάσημο τότε συγγραφέα Gabriel Matzneff, όταν εκείνη ήταν μόλις δεκατεσσάρων ετών και εκείνος σαράντα εννέα. Όταν κυκλοφόρησε, το 2020, στη Γαλλία, προκάλεσε βαθύ κοινωνικό και πολιτισμικό αντίκτυπο. Γνώρισε τεράστια εκδοτική επιτυχία, μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες και συνέβαλε ουσιαστικά στη δημόσια συζήτηση για τη σεξουαλική εκμετάλλευση ανηλίκων στη χώρα, οδηγώντας ακόμη και σε νομοθετικές αλλαγές σχετικά με την ηλικία της σεξουαλικής συναίνεσης. Η Vanessa Springora σπούδασε λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης και το 2003 ξεκίνησε τη σταδιοδρομία της στο Εθνικό Ινστιτούτο Οπτικοακουστικού Υλικού (Institut national de l’audiovisuel), όπου εργάστηκε ως συγγραφέας και σκηνοθέτρια. Από το 2006 εντάχθηκε στον εκδοτικό οίκο Éditions Julliard, στον οποίο ανέλαβε αρχικά καθήκοντα βοηθού σύνταξης και το 2019 προήχθη σε διευθύντρια. Σήμερα θεωρείται μία από τις πιο σημαντικές φωνές της σύγχρονης γαλλικής λογοτεχνίας που ανέδειξαν με θάρρος ζητήματα εξουσίας, σιωπής και γυναικείας αυτοδιάθεσης μέσα από την προσωπική τους μαρτυρία.
«Σώματα προς κατανάλωση», Carol J. Adams, εκδ. Oposito
Στο δοκίμιο, η Αμερικανίδα συγγραφέας, φεμινίστρια και ακτιβίστρια υποστηρίζει ότι στον πατριαρχικό καπιταλισμό η βία κατά των γυναικών και η βία απέναντι στα μη ανθρώπινα ζώα είναι άρρηκτα συνδεδεμένες, αφού εδράζονται στις ίδιες αναπαραστάσεις καθώς και σε κοινές πρακτικές καθυπόταξης των σωμάτων και κανονικοποίησης της επιβολής. Η «κρεατοφαγική κουλτούρα» δεν είναι απλώς μια διατροφική επιλογή αλλά μια πρακτική που εξοικειώνει το υποκείμενο με την ιδέα ότι ορισμένα σώματα είναι διαθέσιμα για χρήση, κατανάλωση και καταστροφή. Ο δισταγμός της φεμινιστικής θεωρίας να συμπεριλάβει στις αναλύσεις της την εκμετάλλευση των μη ανθρώπινων ζώων την εγκλωβίζει σε μία συνθήκη όπου άθελά της συμμετέχει και αναπαράγει τις ίδιες καπιταλιστικές και πατριαρχικές δομές τις οποίες επιχειρεί να αποδομήσει και να υπερβεί. Η Adams απευθύνει ένα ηχηρό κάλεσμα για έναν χορτοφαγικό φεμινισμό και έμπρακτη αλληλεγγύη με τα μη ανθρώπινα ζώα.
«Το νόημα της συναίνεσης», Clara Serra, εκδ. Πόλις
Η έννοια της συναίνεσης στη σεξουαλική πράξη είναι αναγκαία, αλλά όχι επαρκής. Το «ναι» δεν αρκεί. Πρέπει να υπάρχει πάντοτε η πραγματική δυνατότητα του «όχι», ανεξαρτήτως του τι πιθανόν να συμφωνήθηκε πριν ή τού αν μια σεξουαλική σχέση έχει ήδη ξεκινήσει. Η όποια συναίνεση πρέπει να είναι δυνατόν να ανακαλείται ανά πάσα στιγμή. Κλασικό ιστορικό παράδειγμα: η συναίνεση στον γάμο είναι έγκυρη μόνο όταν αναγνωρίζεται η δυνατότητα του διαζυγίου. Η νεοφιλελεύθερη άποψη του συμβολαίου, που θεωρεί ότι το «ναι» είναι αρκετό, στηρίζεται στην υποτιθέμενη ισότητα των συμβαλλομένων μερών, που προϋποθέτει την τυπική δυνατότητα του «όχι». Είναι, όμως, έτσι; Οι γυναίκες πολύ συχνά εγκλωβίζονται στη μέγγενη πολλαπλών ανισοτήτων, πράγμα που καθιστά δύσκολη και αμφίβολη τη δυνατότητα της άρνησης. Επιπροσθέτως, υποστηρίζει η συγγραφέας, πρέπει να απαλλαγούμε από την ψευδαίσθηση ότι η συναίνεση ταυτίζεται με τη σεξουαλική επιθυμία. Η Κλάρα Σέρα εργάζεται ως ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης (ADHOC). Με τα έργα της προωθεί έναν πλουραλιστικό και συμπεριληπτικό φεμινισμό που συνδέεται με τα κοινωνικά κινήματα (φεμινισμός του 99%).
«Financial Feminist», Tori Dunlap, εκδ. Key Books
Το έχουν αποκαλέσει «απαραίτητο εργαλείο για την οικονοµική ενδυνάµωση των γυναικών». Αναλύει σε βάθος τα συστηµικά εµπόδια που αντιµετωπίζουν οι γυναίκες, είτε θέλουν να αλλάξουν τον κόσμο είτε απλώς να διαχειριστούν τα εισοδήματά τους. Βέβαια αυτό θα γίνει αφού πρώτα διαπραγµατευτούν τον µισθό τους και διεκδικήσουν όσα τους ανήκουν. Αφού μάθουν πως η δημιουργία περιουσίας δεν είναι αντρική υπόθεση και ξεφύγουν από τα στερεότυπα που τις θέλουν σπάταλες επειδή επιτρέπουν στον εαυτό τους μικρές πολυτέλειες όπως ο καφές on the go ή τα βαμμένα νύχια. Για τις περισσότερες γυναίκες τα χρήµατα είναι πηγή άγχους και αυτό το βιβλίο έρχεται να τα μετατρέψει σε όχημα προς την ανεξαρτησία και την ισότητα. Και μιλά για επιλογές (να ταξιδεύουµε με τους δικούς μας όρους, να παραιτούµαστε από τοξικές δουλειές, να βγαίνουµε νωρίς στη σύνταξη), αλλά και για το γεγονός ότι τα χρήµατα είναι ένα χρήσιμο εργαλείο για όσες θέλουν να αλλάξουν όχι μόνο τη δική τους οικονομική κατάσταση, αλλά και τον κόσμο προς το καλύτερο.
