Το Halloween κατακρίνεται πολύ τα τελευταία χρόνια ως μια ξενόφερτη γιορτή με καταναλωτική καρδιά. Η λαογραφία του, ωστόσο, παρουσιάζει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον, το ίδιο και η λογοτεχνία που ταιριάζει στον τρόμο με τον οποίο συνδέεται ως γιορτή. Μπορεί αυτός να έχει τις ρίζες του στην αρχή του χειμώνα και την κέλτικη γιορτή του Samhain, με την πάροδο των ετών όμως άρχισε να χαρακτηρίζεται «χαλογουινικό» (sic) οτιδήποτε θα μπορούσε να ταιριάξει με το βαθύ φθινόπωρο και τη σκοτεινιά της ανθρώπινης ψυχής. Όχι πως αυτή βρίσκει αφορμή να ανεβεί στην επιφάνεια μόνο όταν η θερμοκρασία αρχίζει να πέφτει κάτω από τους 15 βαθμούς Κελσίου, αλλά κάπως ταιριάζει περισσότερο με το επιτηδευμένα απειλητικό περιβάλλον που διαμορφώνει ο διάκοσμος της γιορτής, κι ας αποτελείται κατά κύριο λόγο από πλαστικά ομοιώματα κολοκύθας, λούτρινες μαύρες γάτες και ψεύτικους ιστούς αράχνης. Ανάμεσα σε εκατοντάδες βιβλία που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ανατριχιαστικά, επιλέξαμε τρία και σας προτείνουμε να τα διαβάσετε αυτές τις ημέρες γύρω από το Halloween. Κοινό τους σημείο δεν είναι μόνο η πρόκληση φόβου, αλλά και ο φεμινισμός – κάτι που βέβαια μπορεί να προκαλεί άλλου είδους φόβους, σε κοινά που μάλλον δεν διαβάζουν τέτοια βιβλία.
Η ιστορία της παραμάνας, Elizabeth Gaskell (Μεταίχμιο, Μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου)
Νταντά αναλαμβάνει babysitting σε κτήμα της βόρειας Αγγλίας, τουτέστιν ετοιμάζεται να πεθάνει από το κρύο. Οι κλιματικές συνθήκες της περιοχής καταλήγουν ωστόσο να είναι το μικρότερο πρόβλημά της, καθώς το σπίτι όπου θα κάνει τη δουλειά της μοιάζει να είναι στοιχειωμένο. Ο Charles Dickens είχε γράψει τα καλύτερα γι’ αυτή τη νουβέλα της Elizabeth Gaskell, που θυμίζει το (μεταγενέστερο χρονικά) Στρίψιμο της Βίδας του Henry James και αρέσει πολύ στους φαν της goth λογοτεχνίας. Πέρα και πίσω από την υπόθεσή του, που δεν είναι κάτι το τρομερά πρωτότυπο, το βιβλίο προσφέρει στον αναγνώστη στοιχεία ευθείας αμφισβήτησης της πατριαρχίας στο πλαίσιο της Βικτοριανής κοινωνίας, η οποία ήθελε τους ρόλους με βάση το φύλο να είναι ξεκάθαροι και τις γυναίκες να υποφέρουν σιωπηρά εξαιτίας των αποφάσεων που λαμβάνονταν για εκείνες, χωρίς εκείνες. Το Halloween μπορεί να γίνει αφορμή για να ανακαλύψει κάποιος αυτή την πρωτοπόρο συγγραφέα – η οποία μάλιστα έχει γράψει και τη βιογραφία της Charlotte Brontë – μέσα από ένα μικρό βιβλίο που διαβάζεται μέσα σε ένα βράδυ.
Το σαράκι, Layla Martinez (Εκδόσεις Carnivora, Μετάφραση: Αναστασία Καμπύλη)
Ουδεμία σχέση παρουσιάζει η εν λόγω νουβέλα της νεαρής Ισπανίδας συγγραφέα με το γνωστό τραγούδι του Γιάννη Πάριου. Η Martinez εξέδωσε το βιβλίο της το 2021 κι αμέσως προκάλεσε πολύ μεγάλη εντύπωση στους λογοτεχνικούς κύκλους χάρη στη «στοιχειωμένη» γραφή της. Μια γιαγιά και μια εγγονή μένουν σε ένα σπίτι γεμάτο με πνεύματα, στο οποίο οι ζωντανοί καταδέχονται να πατήσουν το πόδι τους μόνο το βράδυ. Κάθε δωμάτιό του μοιάζει να στέκεται στο χρόνο σαν μια αμαρτία που πρέπει να συγχωρηθεί ή, προτιμότερα, να βρει ένα θύμα που θα πληρώσει για την εξιλέωσή της. Ο ισπανικός εμφύλιος και η δικτατορία του Franco ρίχνουν τη βαριά τους σκιά πάνω από το σπίτι και τις γυναίκες του, που ακροβατούν ανάμεσα στη δεισιδαιμονία και τη βαθιά επιθυμία να προχωρήσουν τις ζωές τους (ή έστω να διώξουν τους θανάτους που μοιάζουν εγκλωβισμένοι μέσα στο σπίτι). Στο βάθος της είναι μια φεμινιστική ιστορία που αντικατοπτρίζει αιώνες καταπίεσης του ενός φύλου από το άλλο, αλλά και των δυο από τις βαθιά ριζωμένες πεποιθήσεις του συντηρητισμού που δυστυχώς βρίσκει καθημερινά την παλιά του αίγλη σε παγκόσμιο επίπεδο.
Οδήγησε το αλέτρι σου πάνω από τα οστά των νεκρών, Olga Tokarczuk (Εκδόσεις Καστανιώτη, Μετάφραση: Αναστασία Χατζηγιαννίδη)
Δώστε στην Νομπελίστα της καρδιάς μας δάσος και πάρτε της την ψυχή κι αφήστε τη στη συνέχεια να πάρει και τη δική σας. Σε ένα μικρό χωριό της Πολωνίας, μια γυναίκα που αγαπάει πολύ τα ζώα κατακρίνει διαρκώς τους συνανθρώπους της, που φέρονται στα πλάσματα της φύσης με βαναυσότητα. Η ίδια ντύνεται καλά το ρόλο της εκκεντρικής γυναίκας που «πρέπει» να υπάρχει σε κάθε τέτοιο μέρος, όπου μεταξύ άλλων θα συμβούν διάφοροι μυστηριώδεις θάνατοι. Η πρωταγωνίστρια, ονόματι Γιανίνα, έχει τις δικές της θεωρίες σχετικά με το τι μπορεί να συμβαίνει, αλλά ποιος θα την πάρει στα σοβαρά; Η Tokarczuk δημιούργησε ένα μυθιστόρημα όπου η βία ενάντια στη φύση ταυτίζεται με την πατριαρχία, διανθίζοντάς το με στοιχεία που παραπέμπουν σε μαγεμένα δάση παραμυθιών, για να μας αφηγηθεί μια ιστορία οικοφεμινισμού, που αν ληφθεί στα σοβαρά είναι πιο τρομακτική κι από όλες τις κολοκύθες του κόσμου που έχουν σκαλιστεί για το φετινό Halloween.
