Μόλις στα 18 της η Ayra Satheesh είναι ήδη ανάμεσα στους νέους επιστήμονες που επιχειρούν να αντιμετωπίσουν ένα από τα πιο ανησυχητικά περιβαλλοντικά ζητήματα της εποχής: τη ρύπανση από μικροπλαστικά.
Η Ιρλανδή μαθήτρια αναδείχθηκε πρόσφατα νικήτρια για την Ευρώπη στο Earth Prize 2026, τον μεγαλύτερο διεθνή διαγωνισμό περιβαλλοντικής καινοτομίας για νέους, ο οποίος συνοδεύεται από χρηματοδότηση και καθοδήγηση με στόχο την ανάπτυξη των ιδεών τους σε πραγματικές λύσεις.
Η διάκριση ήρθε για το project της με τίτλο Eco Purge, ένα βιοδιασπώμενο πλαστικό που, σύμφωνα με την ίδια, δεν διασπάται απλώς με ασφάλεια στο περιβάλλον, αλλά απελευθερώνει καταλύτες οι οποίοι συμβάλλουν στην απομάκρυνση ήδη υπαρχόντων μικροπλαστικών. Η Arya Satheesh έχει ήδη συνεργαστεί με ερευνητικά ιδρύματα όπως το UCD Dublin, το ATU Letterkenny και το BiOrbic Bioeconomy Research Centre, ενώ βρίσκεται ακόμη στο σχολείο.
Μιλώντας για τη διάκρισή της, ανέφερε ότι η στιγμή αυτή ήταν απρόσμενη. «Είναι όνειρο που έγινε πραγματικότητα», είπε. «Ακόμη δεν μπορώ να πιστέψω ότι είμαι η νικήτρια».
Η νεαρή ερευνήτρια, που στοχεύει στο μέλλον να συνεχίσει με διδακτορικό στην ενζυμική μηχανική ή τη βιοτεχνολογία, εξήγησε ότι η ιδέα γεννήθηκε μέσα από μια προηγούμενη εργασία της γύρω από την ποιότητα του νερού. Εκεί διαπίστωσε ότι τα μικροπλαστικά μπορούν να ανιχνευθούν εύκολα, αλλά παραμένει εξαιρετικά δύσκολο να απομακρυνθούν. Η ανησυχία της ενισχύθηκε καθώς τα μικροπλαστικά έχουν πλέον εντοπιστεί ακόμη και στο πόσιμο νερό αλλά και στο μητρικό γάλα, γεγονός που υπογραμμίζει τη διάσταση του προβλήματος.
«Ήθελα να ξέρω τι ακριβώς είναι το πλαστικό και ξεκίνησα την έρευνα μου στο πώς τα μικρο και τα νανοπλαστικά σχηματίζονται. Πώς μπαίνουν στο σώμα μας και επηρεάζουν τις ζωές μας. Μετά έψαξα λύσεις».
Η προσέγγισή της βασίζεται στη γενετική τροποποίηση ενός βακτηρίου, το οποίο παράγει το ένζυμο. Παρότι το αρχικό κόστος ανάπτυξης είναι υψηλό, εκτιμάται ότι μελλοντικά η διαδικασία θα γίνει πιο οικονομικά βιώσιμη. Η νεαρή ερευνήτρια σκοπεύει να αξιοποιήσει το μισό από το χρηματικό έπαθλο για να δοκιμάσει αυτή την υπόθεση, παρακολουθώντας την ανάπτυξη και την αποτελεσματικότητα του E.coli, μετά την εισαγωγή των τροποποιημένων βακτηρίων που παράγουν το ένζυμο. Εφόσον η θεωρία της αποδειχθεί επιτυχής, θα χρησιμοποιήσει το υπόλοιπο ποσό για να προχωρήσει στην κλιμάκωση της παραγωγής. Αν όχι, σκοπεύει να επιστρέψει στο εργαστήριο για περαιτέρω έρευνα και βελτιστοποίηση της μεθόδου.
Παράλληλα, ως νικήτρια της ευρωπαϊκής διάκρισης του Earth Prize, απευθύνει κάλεσμα προς τις πολυεθνικές εταιρείες στην Ευρωπαϊκή Ένωση να μειώσουν δραστικά τη χρήση πλαστικού. Αναγνωρίζει ότι μια τέτοια αλλαγή θα ήταν εξαιρετικά δύσκολη, ωστόσο υπογραμμίζει πως η ανακύκλωση από μόνη της δεν επαρκεί για την αντιμετώπιση της πλαστικής ρύπανσης, καθώς μόλις το 9% από τα περίπου 240 εκατομμύρια τόνους πλαστικού που παράγονται ετησίως καταλήγει να ανακυκλώνεται. «Ακόμη και σε ένα σύστημα που παραμένει εξαρτημένο από τα ορυκτά καύσιμα, η βιομηχανία του πλαστικού συνεχίζει να ενισχύει τη ζήτηση για πετρέλαιο και φυσικό αέριο μέσω της χρήσης πετροχημικών σε χιλιάδες καθημερινά προϊόντα. Η επαναχρησιμοποίηση και η επιλογή βιοδιασπώμενων πλαστικών, όπου είναι δυνατόν, αποτελούν πιο βιώσιμες πρακτικές σε σχέση με την περαιτέρω επιβάρυνση του περιβάλλοντος».
